Một nghiên cứu mới từ Brussels làm nổi bật tốc độ già hóa dân số tại các nước EU. Đã đến lúc cần một cuộc thảo luận công khai thấu đáo hơn về vấn đề này.
“Không thể để các thế hệ trẻ phải gánh vác việc khắc phục hậu quả của một mô hình xã hội đã rạn nứt.” Ảnh: ANP/Shutterstock
Châu Âu đang già hóa nhanh chóng do tỷ lệ sinh giảm và tuổi thọ con người ngày càng tăng. Một báo cáo mới của Ủy ban Châu Âu, được công bố trong tháng 7 năm 2026, ghi nhận rằng năm 2012 là năm đầu tiên số ca sinh tại các nước EU thấp hơn số ca tử vong. Đến giữa thế kỷ này, cứ ba cư dân EU thì sẽ có gần một người từ 65 tuổi trở lên. Tỷ lệ người trên 80 tuổi sẽ tăng gần gấp ba, từ 6% lên 15%. “Lục địa già” đang thực sự trở nên già hơn trông thấy.
Quá trình chuyển đổi sang “xã hội trường thọ” – theo cách gọi của các tác giả báo cáo – là điều đáng mừng. Nhiều người đang tận hưởng cuộc sống khỏe mạnh và sung túc hơn trong thời gian dài hơn, đồng thời định nghĩa lại ý nghĩa cũng như những khả năng của tuổi già. Tuy nhiên, các số liệu thống kê và xu hướng hiện tại cũng chỉ ra những thách thức xã hội to lớn, ảnh hưởng đến cách thức làm việc, sự công bằng giữa các thế hệ và việc tài trợ cho công tác chăm sóc trong tương lai. Đáng buồn thay, giữa những cuộc tranh luận căng thẳng và đôi khi đầy ác ý về vấn đề nhập cư và chi phí phúc lợi, nền chính trị châu Âu đang gặp khó khăn trong việc ứng phó với tình hình thực tế này.
Sự sụt giảm tương đối về quy mô dân số trong độ tuổi lao động làm nổi bật vai trò then chốt mà người di cư từ ngoài EU sẽ tiếp tục đóng góp trong việc giảm bớt áp lực nhân khẩu học. Kịch bản “di cư ròng bằng không” mà các đảng cực hữu mơ ước sẽ khiến dân số EU giảm ước tính 32% vào năm 2100, làm gia tăng đáng kể gánh nặng tài chính lên những người đang làm việc.
Lập luận ủng hộ việc tiếp tục cắt giảm chi tiêu cũng bộc lộ những khiếm khuyết về mặt kinh tế. Tăng trưởng và năng suất trong tương lai tại các cộng đồng đang đối mặt với thách thức về nhân khẩu học sẽ phụ thuộc vào việc tạo điều kiện để nhiều người tham gia vào một thị trường lao động linh hoạt và dễ tiếp cận. Từ việc cải cách hệ thống chăm sóc xã hội đến cung cấp dịch vụ trông trẻ với chi phí hợp lý và hỗ trợ bền vững cho người thất nghiệp dài hạn, tất cả đều đòi hỏi sự đầu tư mới để khơi dậy những tiềm năng chưa được khai phá. Vấn đề suy giảm dân số và sự sa sút tại các vùng nông thôn cũng cần được giải quyết, khi giới trẻ ngày càng có xu hướng đổ về các thành phố để tìm kiếm những cơ hội mà họ không còn tìm thấy được tại nơi mình sinh ra và lớn lên.
Các yếu tố đằng sau cuộc khủng hoảng tỷ lệ sinh toàn cầu này rất phức tạp. Tuy nhiên, đây là một vấn đề sẽ còn tồn tại lâu dài. Tại châu Âu, các chính sách công nhằm gia tăng tỷ lệ sinh đã hoàn toàn thất bại trong việc tạo ra thay đổi đáng kể, và nghiên cứu của Ủy ban Châu Âu chỉ ra rằng tốc độ biến đổi nhân khẩu học đang diễn ra nhanh hơn dự kiến. Dẫu vậy, vượt ra ngoài những tranh cãi về việc thay đổi độ tuổi nghỉ hưu, các hệ quả và tác động dài hạn của vấn đề này vẫn chưa thực sự được quan tâm đúng mức.
Đã đến lúc cần một cuộc thảo luận quy mô lớn hơn và thu hút nhiều sự chú ý hơn về vấn đề này. Chúng ta không thể để các thế hệ trẻ phải gánh chịu hậu quả và khắc phục những mảnh vỡ của một mô hình xã hội vốn đã rạn nứt – một mô hình lẽ ra cần được đổi mới và thiết kế lại ngay khi chúng ta còn cơ hội.
THIỆN HUY
Nguồn: https://www.theguardian.com
