Thông tin với báo chí ngày 7/11, ông Lê Thanh Dũng cho biết, thời gian gần đây xuất hiện một số luồng thông tin cho rằng nam giới có hai con nhưng không có vợ sẽ thuộc nhóm đối tượng được ưu tiên mua nhà ở xã hội. Từ đó, phát sinh lo ngại về nguy cơ lợi dụng chính sách hoặc tạo ra các hệ lụy pháp lý không mong muốn.
Ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số thông tin rõ về quy định nam giới có 2 con đẻ, nhưng vợ đã qua đời được xếp vào nhóm ưu tiên mua nhà ở xã hội trong Dự thảo Luật Dân số
Làm rõ vấn đề này, Cục trưởng Cục Dân số khẳng định Dự thảo Luật Dân số đã quy định cụ thể, chỉ áp dụng đối với trường hợp nam giới có hai con mà vợ đã qua đời. Các trường hợp ly hôn hoặc không kết hôn không thuộc diện điều chỉnh của quy định này. Việc quy định rõ ràng nhằm bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong thực thi chính sách và tránh các cách hiểu sai lệch.
Theo ông Lê Thanh Dũng, Dự thảo Luật Dân số xác định nhiều nhóm đối tượng được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội, trong đó có phụ nữ sinh đủ hai con. Đối với nam giới, phạm vi áp dụng được thiết kế có giới hạn, bảo đảm phù hợp với thực tiễn, thể hiện tính nhân văn của chính sách và không tạo kẽ hở để trục lợi.
Trước khi trình Quốc hội, Dự thảo Luật Dân số đã được lấy ý kiến tham vấn của các chuyên gia, nhà khoa học và các cơ quan liên quan, nhằm hoàn thiện các quy định, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.
Dự thảo Luật Dân số bổ sung nhiều nội dung mới so với Pháp lệnh Dân số, đáp ứng yêu cầu của công tác dân số trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh mức sinh trên phạm vi cả nước đang giảm nhanh và đã xuống dưới mức sinh thay thế, việc xây dựng Luật Dân số được xác định là cần thiết và có ý nghĩa lâu dài.
Theo số liệu thống kê, mức sinh toàn quốc đã giảm từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 2,01 con năm 2022, 1,96 con năm 2023 và còn 1,91 con/phụ nữ năm 2024. Đây là mức sinh thấp nhất từ trước đến nay và được dự báo sẽ tiếp tục giảm trong những năm tới nếu không có các chính sách can thiệp phù hợp.
Trên cơ sở đó, Dự thảo Luật Dân số đưa ra nhiều chính sách nhằm duy trì mức sinh thay thế, trong đó có việc đề xuất tăng thời gian nghỉ thai sản đối với phụ nữ; quy định thời gian nghỉ việc cho nam giới khi vợ sinh con; hỗ trợ tài chính khi sinh con; bổ sung tiêu chí ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở, qua đó khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con.
Bên cạnh các chính sách hỗ trợ, Dự thảo Luật Dân số cũng quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm như lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức (trừ trường hợp theo quy định của pháp luật); cưỡng bức, ép buộc, khuyến khích hoặc tư vấn phá thai vì lý do giới tính; kỳ thị, phân biệt đối xử trong chăm sóc sức khỏe sinh sản; nhân bản vô tính con người.
Ngoài ra, dự thảo luật còn quy định chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc thiểu số, phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi và phụ nữ sinh con tại các địa phương có mức sinh thấp, nhằm bảo đảm công bằng và phù hợp với điều kiện thực tế của từng nhóm đối tượng.
Dự thảo Luật Dân số đã thể chế hóa rõ định hướng chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn gồm duy trì mức sinh thay thế; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số, dân số già; và nâng cao chất lượng dân số.
Theo ông Lê Thanh Dũng, dân số là yếu tố trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển. Việc gắn kết chặt chẽ giữa dân số và phát triển kinh tế – xã hội, lồng ghép yếu tố dân số trong chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển các cấp là yêu cầu xuyên suốt trong giai đoạn hiện nay.
TRỌNG HOÀNG
