Sáng 7/11, Cục Dân số (Bộ Y tế) đã tổ chức buổi gặp gỡ, cung cấp thông tin cho báo chí về những nội dung trọng tâm của Dự thảo Luật Dân số – dự thảo luật dự kiến thay thế Pháp lệnh Dân số hiện hành.
Đại diện Bộ Y tế chia sẻ tại buổi cung cấp thông tin cho báo chí.
Theo đại diện Bộ Y tế, việc xây dựng Luật Dân số nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân số trong giai đoạn mới; bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và có tham khảo kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Phó Cục trưởng Cục Dân số Phạm Vũ Hoàng cho biết, so với Pháp lệnh Dân số, Dự thảo Luật Dân số có nhiều điểm đổi mới, quy định cụ thể và toàn diện hơn các chính sách, biện pháp về dân số. Việc ban hành Luật không chỉ nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý mà còn góp phần nâng cao sức khỏe thể chất, tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người dân.
Dự thảo Luật Dân số tập trung quy phạm hóa bốn nhóm chính sách lớn gồm: duy trì mức sinh thay thế; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số, dân số già; và nâng cao chất lượng dân số.
Duy trì mức sinh thay thế
Duy trì mức sinh thay thế được xác định là một trong những chính sách trọng tâm của dự thảo Luật. Theo đó, Luật tiếp tục kế thừa các quy định về quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc sinh con; đồng thời bổ sung nhiều chính sách khuyến khích, hỗ trợ sinh con và nuôi con trong bối cảnh mức sinh đang giảm.
Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng cho biết, dự thảo Luật đề xuất tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai; thực hiện hỗ trợ tài chính đối với một số nhóm đối tượng như phụ nữ dân tộc thiểu số, phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, phụ nữ sinh con tại địa phương có mức sinh thấp; đồng thời bổ sung tiêu chí ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng phát biểu.
Liên quan đến chính sách ưu tiên mua nhà ở xã hội, ông Lê Thanh Dũng nhấn mạnh, để bảo đảm chặt chẽ, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý, dự thảo đã được chỉnh sửa theo hướng chỉ áp dụng đối với nam giới có hai con đẻ mà vợ đã qua đời. Các trường hợp nam giới có hai con nhưng không có vợ sẽ không thuộc diện ưu tiên.
Theo chuyên gia Cục Dân số Đặng Quỳnh Thư, dự thảo Luật tiếp tục khẳng định quyền của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc quyết định thời điểm sinh con, số con và khoảng cách sinh, đồng thời Nhà nước khuyến khích duy trì mức sinh thay thế thông qua các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh
Báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2021–2024 cho thấy, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam vẫn diễn biến phức tạp, với một số địa phương ghi nhận tỷ số giới tính khi sinh ở mức cao.
Theo Bộ Y tế, nếu không được kiểm soát hiệu quả, tình trạng này có thể dẫn tới dư thừa nam giới trong độ tuổi kết hôn trong tương lai, ảnh hưởng đến ổn định xã hội và phát triển bền vững.
Trước thực tế đó, dự thảo Luật Dân số quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, trừ trường hợp xác định giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh di truyền liên quan đến giới tính. Đồng thời, khuyến khích đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.
Một điểm mới của dự thảo là quy định đình chỉ hành nghề đối với người hành nghề y có hành vi tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi trái quy định, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật.
Thích ứng với già hóa dân số, dân số già
Trước xu hướng già hóa dân số ngày càng rõ nét, dự thảo Luật Dân số bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường chăm sóc người cao tuổi, phát triển hệ thống cơ sở chăm sóc và nguồn nhân lực trong lĩnh vực này.
Theo đại diện Cục Dân số, dự thảo Luật đề cập việc phát triển các cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày, bán trú, đồng thời có chính sách ưu đãi đầu tư nhằm khuyến khích xã hội hóa chăm sóc người cao tuổi. Song song đó, các quy định về đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi, lồng ghép đào tạo chuyên ngành lão khoa sẽ tiếp tục được hoàn thiện.
Nâng cao chất lượng dân số
Về nâng cao chất lượng dân số, dự thảo Luật đề xuất đẩy mạnh tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn; sàng lọc, chẩn đoán và điều trị trước sinh, sơ sinh nhằm nâng cao chất lượng dân số ngay từ giai đoạn đầu.
Luật cũng quy định các điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số, bao gồm nguồn nhân lực và kinh phí, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai các chính sách dân số một cách đồng bộ và hiệu quả.
Theo Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng, Bộ Y tế sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, chuyên gia và Nhân dân để hoàn thiện, chỉnh lý dự thảo Luật trước khi trình Chính phủ và Quốc hội xem xét, thông qua.
Dự thảo Luật Dân số hiện đang được trình Quốc hội khóa XV và dự kiến thông qua tại kỳ họp thứ 10.
MAI TRANG
