Trong năm qua, nhiều hãng tin đã đưa tin rằng tỷ lệ sinh ở Hoa Kỳ đã chạm mức thấp kỷ lục. Xu hướng này đã khiến một số chuyên gia lo ngại về hậu quả kinh tế của việc dân số giảm. Và chính phủ liên bang gần đây đã xem xét các biện pháp khuyến khích để tăng tỷ lệ sinh.
(Ảnh của Abraham Gonzales Fernandez qua Getty Images)
Tổng tỷ suất sinh (số con trung bình của một phụ nữ) đã có xu hướng giảm chủ yếu kể từ cuộc Đại suy thoái năm 2007 đến 2009, đạt mức thấp lịch sử là 1,60 con/phụ nữ vào năm 2024.
Nhưng có hai thước đo tỷ lệ sinh khác thường được sử dụng, và mỗi thước đo lại cho thấy một câu chuyện tương đối khác nhau.
Các cách khác nhau để đo tỷ lệ sinh là gì?
Tỷ lệ sinh tổng quát (GFR) là số ca sinh trên 1.000 phụ nữ từ 15 đến 44 tuổi. Theo chỉ số này, tỷ lệ sinh quốc gia đã đạt mức thấp nhất trong lịch sử vào năm 2024, khi có ít hơn 54 trẻ sơ sinh trên mỗi 1.000 phụ nữ Mỹ trong độ tuổi sinh sản. GFR đã giảm gần như mỗi năm kể từ cuộc Đại suy thoái, và dữ liệu sơ bộ cho thấy nó còn giảm mạnh hơn nữa vào năm 2025.
GFR bị ảnh hưởng bởi sự phân bố độ tuổi của phụ nữ trong độ tuổi sinh sản: từ 15 đến 44 tuổi. Ngày nay, phụ nữ thường sinh con vào cuối độ tuổi 20 và đầu độ tuổi 30. Nếu phần lớn phụ nữ Mỹ từ 15 đến 44 tuổi đang ở độ tuổi thiếu niên và 40, thì GFR sẽ thấp hơn vì tổng số phụ nữ trong độ tuổi sinh sản phổ biến nhất sẽ ít hơn.
Tổng tỷ suất sinh (TFR) là ước tính số con mà một phụ nữ trung bình dự kiến sẽ có trong suốt cuộc đời, dựa trên xu hướng hiện tại. Không giống như các thước đo khả năng sinh sản phổ biến khác, TFR mang tính giả định. Nó dựa trên số lượng trẻ sơ sinh được sinh ra bởi phụ nữ trong các nhóm tuổi 5 năm (15 đến 19, 20 đến 24, v.v.) trong một năm nhất định. TFR tính toán số con mà một phụ nữ sẽ có trong suốt cuộc đời nếu người phụ nữ trải qua các tỷ lệ sinh sản cụ thể theo độ tuổi này trong suốt những năm sinh sản của mình.
TFR đạt mức thấp nhất là 1,60 con/phụ nữ vào năm 2024. Điều đó có nghĩa là trung bình một phụ nữ Mỹ dự kiến sẽ có 1,60 con trong suốt cuộc đời nếu khả năng sinh sản của cô ấy ở mọi độ tuổi khớp với tỷ lệ năm 2024.
Số con từng được sinh ra chỉ đơn giản là số con trung bình mà phụ nữ từ 40 đến 44 tuổi – tức là những người thường đã hoàn thành việc sinh con – đã có. Nhưng thước đo này không cho chúng ta biết gì về khả năng sinh sản của phụ nữ trẻ ngày nay. Nó cũng không bao gồm một nhóm nhỏ nhưng đang phát triển gồm những phụ nữ sinh con muộn hơn ở độ tuổi 40.
Tỷ lệ sinh đã dao động quanh mức 1,90 đến 2,00 con/phụ nữ kể từ năm 1990. Nó chạm đáy vào năm 2006, khi phụ nữ từ 40 đến 44 tuổi có trung bình 1,86 con. Tính đến năm 2024, phụ nữ điển hình ở độ tuổi đầu 40 có 1,92 con.
Tại sao các tỷ lệ sinh khác nhau lại cho thấy các xu hướng khác nhau?
Tỷ lệ sinh tổng quát (GFR) và tổng tỷ suất sinh (TFR) nhìn chung cho thấy xu hướng giảm tương tự. Nhưng số lượng trẻ em từng được sinh ra lại cho thấy sự ổn định hơn trong những thập kỷ gần đây. Điều này là do GFR và TFR bị ảnh hưởng bởi thời điểm phụ nữ sinh con trong đời, trong khi số trẻ em từng được sinh ra thì không.
Điều quan trọng cần nhớ là GFR và TFR phản ánh số ca sinh hiện tại, chứ không phải số ca sinh trong suốt cuộc đời của một người phụ nữ. Khi phụ nữ trì hoãn việc sinh con, thường sẽ có ít ca sinh hơn trong một năm nhất định, điều này có thể làm giảm GFR và TFR. Nhưng nếu phụ nữ tiếp tục sinh con muộn hơn trong đời, họ vẫn có thể có tổng số con trong suốt cuộc đời tương đương với các thế hệ trước.
Tỷ lệ sinh tổng quát (GFR) và tổng tỷ suất sinh (TFR) đã giảm kể từ cuộc Đại suy thoái, nhưng số trẻ em được sinh ra vẫn ổn định kể từ đầu những năm 1990. Phụ nữ tiếp tục sinh con muộn hơn trong cuộc đời, nhưng liệu phụ nữ trẻ có sinh ít con hơn trong suốt cuộc đời so với các thế hệ trước hay không vẫn còn phải chờ xem.
Tại sao tỷ lệ sinh giảm?
Nhiều yếu tố đã góp phần vào sự suy giảm của Tỷ lệ sinh tổng quát (GFR) và tổng tỷ suất sinh (TFR), bao gồm:
- Sinh con muộn. Độ tuổi trung bình của phụ nữ khi sinh con lần đầu đã tăng lên, trong khi số ca sinh ở tuổi vị thành niên và phụ nữ ở độ tuổi đầu 20 tại Mỹ đã giảm mạnh. Số ca sinh ở phụ nữ ở độ tuổi cuối 20 vẫn ổn định, và số ca sinh ở phụ nữ ở độ tuổi 30 và đầu 40 đã tăng lên.
- Thay đổi chuẩn mực. Quan niệm về thời điểm tốt nhất để có con đã thay đổi ở Mỹ. Ngày nay, nhiều người muốn có con sau khi đã hoàn thành việc học, có công việc ổn định và tìm được người bạn đời chung thủy.
- Điều kiện kinh tế. Trong một thời gian dài, mô hình sinh sản gắn liền chặt chẽ với tình hình kinh tế của đất nước, vì vậy việc TFR giảm trong thời kỳ Đại suy thoái là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, nó đã không phục hồi mạnh mẽ như nền kinh tế trong những năm 2010.
Jake Hays
Nguồn: https://www.pewresearch.org/
