Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) công bố Báo cáo Khoảng cách Giới Toàn cầu thường niên, tiết lộ một thực tế đáng buồn: với tốc độ hiện tại, sẽ mất tới 123 năm để thu hẹp hoàn toàn khoảng cách giới trên toàn cầu.
Báo cáo Khoảng cách Giới Toàn cầu 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới cho thấy sự thu hẹp khoảng cách giới nhanh nhất từ sau đại dịch. Tuy nhiên, một thực tế đáng buồn là phải mất tới 123 năm nữa để đạt được bình đẳng hoàn toàn trên toàn cầu, và riêng tại châu Á, con số này còn kéo dài hơn. Ảnh: Getty Images/shih-wei
Dù báo cáo cho thấy khoảng cách giới toàn cầu đang thu hẹp nhanh nhất kể từ đại dịch, đạt 68,8% (tức 68,8% khoảng cách đã được thu hẹp), nhưng một thực tế đáng lo ngại vẫn còn đó: với tốc độ này, bình đẳng giới vẫn còn cách chúng ta 123 năm. Điều này có nghĩa là, với nhịp độ thay đổi hiện tại, những người phụ nữ ngày nay, cùng với con gái và cháu gái của họ, sẽ không thể chứng kiến sự bình đẳng thực sự trong cuộc đời mình.
Những phát hiện từ Báo cáo Khoảng cách Giới Toàn cầu đã chỉ ra những rào cản mang tính hệ thống vẫn đang định hình cuộc sống của phụ nữ về kinh tế, giáo dục, sức khỏe và chính trị, đặc biệt là tại các nền kinh tế đa dạng của châu Á.
Châu Á – Khu vực có sự tương phản rõ rệt
Báo cáo Khoảng cách Giới Toàn cầu 2025 đã phân tích dữ liệu từ 148 quốc gia dựa trên bốn khía cạnh: Cơ hội và sự tham gia vào kinh tế, Trình độ Học vấn, Sức khỏe và Tuổi thọ,Trao quyền Chính trị. Kết quả cho thấy một bức tranh đa chiều về tình hình bình đẳng giới tại châu Á.
Các khu vực như Trung Á, Đông Á – Thái Bình Dương vượt trên mức trung bình toàn cầu, với điểm số bình đẳng lần lượt là 69,8% và 69,4%. Trong khi đó, Nam Á (64,6%), Trung Đông – Bắc Phi (MENA) (61,7%) vẫn còn tụt hậu khá xa.
“Thời gian để đạt được bình đẳng giới hoàn toàn tại Trung Á là 208 năm, một con số đáng kinh ngạc. Nam Á dự kiến là 138 năm, Đông Á và Thái Bình Dương là 179 năm, MENA là 185 năm.”
Mặc dù Trung Á có thứ hạng cao nhất trong ba khu vực dẫn đầu về Cơ hội và sự tham gia vào kinh tế (71,2%), Trình độ Học vấn (99,3%), Sức khỏe và Tuổi thọ (97,3%), nhưng thời gian để đạt được bình đẳng hoàn toàn lại là 208 năm, dài hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Nguyên nhân chính là do điểm số về Trao quyền Chính trị của khu vực này rất thấp, chỉ đạt 11,6% và đứng thứ hai từ dưới lên so với tất cả các khu vực khác.
Thời gian để đạt được bình đẳng giới hoàn toàn tại Trung Á là 208 năm. Nam Á được dự đoán là 138 năm, Đông Á – Thái Bình Dương là 179 năm còn MENA là 185 năm. Những con số này đối lập hoàn toàn với các dự báo lạc quan hơn ở khu vực Mỹ Latinh (57 năm) và Châu Âu (76 năm), cho thấy những rào cản đặc thù vẫn đang tồn tại dai dẳng tại lục địa của chúng ta.
Giáo dục tăng trưởng, nhưng liệu có đang trao quyền?
Dữ liệu từ Báo cáo Khoảng cách Giới Toàn cầu 2025 một lần nữa khẳng định điều mà nhiều người trong giới giáo dục hàng đầu châu Á đã biết rõ: phụ nữ thường vượt trội hơn nam giới trong việc đạt được các bằng cấp cao hơn. Tuy nhiên, những thành tựu này lại thường bị kìm hãm bởi điều mà báo cáo gọi là hiện tượng “rơi rụng ở đỉnh cao”. Phụ nữ chiếm đa số trong các lớp học, nhưng lại thiếu vắng trong các vị trí lãnh đạo cấp cao.
“Ở phần lớn khu vực Nam Á và MENA, điểm số về Cơ hội và sự tham gia vào kinh tế vẫn ở mức thấp nhất toàn cầu, lần lượt là 40,6% và 42,4%.
Lấy Indonesia làm ví dụ: quốc gia này đã tăng ba bậc lên vị trí 97 toàn cầu với tổng điểm 69,2%. Indonesia đã có những bước tiến đáng kể khi số lượng nữ giới theo học giáo dục đại học vượt trội so với nam giới, và gần một nửa các vị trí quản lý cấp cao do phụ nữ đảm nhiệm. Nhưng nhìn chung, ở phần lớn khu vực Nam Á và Trung Đông – Bắc Phi (MENA), điểm số về Cơ hội và sự tham gia vào kinh tế vẫn ở mức thấp nhất toàn cầu, lần lượt là 40,6% và 42,4%.
Tài năng phụ nữ thì dồi dào, nhưng cơ hội lại không như vậy. Sự kém hiệu quả này không chỉ là bất công mà còn là phi lý về mặt kinh tế. Năng lực lãnh đạo của phụ nữ đã được chứng minh là gắn liền với quản trị tốt hơn và hiệu suất kinh doanh nâng cao. Việc bỏ lỡ tiềm năng này là điều thấy rõ.
Trao quyền chính trị: Rào cản cuối cùng
Trong khi một số quốc gia như Bangladesh (hiện xếp thứ 24 toàn cầu) đã có những bước tiến khổng lồ về bình đẳng chính trị, đạt 22,2% phụ nữ trong bộ máy chính quyền và bình đẳng hoàn toàn ở cấp nguyên thủ quốc gia thì nhiều nơi khác vẫn còn tụt hậu một cách đáng báo động. Chín trong số 19 nền kinh tế ở khu vực Đông Á và Thái Bình Dương chưa bao giờ có nữ nguyên thủ quốc gia. Tại MENA, bình đẳng chính trị chỉ đạt vỏn vẹn 10,5%, và tình trạng phụ nữ ít được đại diện này không chỉ giới hạn ở châu Á.
Trong khu vực, Malaysia trở nên đáng lo ngại khi xếp thứ 108 toàn cầu với tổng điểm 68,1%. Nền kinh tế này đặc biệt gặp khó khăn trong việc trao quyền chính trị, chỉ đạt dưới 10%. Phụ nữ chỉ nắm giữ 12,5% các vị trí bộ trưởng, một khoảng cách lên tới 77,78% cho thấy sự dai dẳng của các cấu trúc quyền lực truyền thống.
“9 trong số 19 nền kinh tế ở khu vực Đông Á và Thái Bình Dương chưa bao giờ có nữ nguyên thủ quốc gia.”
New Zealand, quốc gia tiên phong ở Thái Bình Dương (xếp thứ 5 toàn cầu, đạt 82,7%), gần như đứng một mình khi đạt trên 60% bình đẳng chính trị.
Ở những nơi khác, nguy cơ thụt lùi là có thật. Đơn cử như Nhật Bản, quốc gia này đã chứng kiến sự sụt giảm mạnh về số lượng nữ bộ trưởng, từ 25% xuống chỉ còn 10% trong một năm, phản ánh sự ít ỏi của những tiến bộ trong bình đẳng chính trị.
Nửa ly đầy, nhưng đang cạn dần
Mặc dù có những điểm sáng đáng kể về tiến bộ, như Philippines xếp thứ 20 toàn cầu với 78,1% điểm bình đẳng giới và tăng 5 bậc so với năm trước, tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động ở Campuchia tăng vọt, và tỷ lệ giới tính khi sinh ở Trung Quốc được cải thiện, nhưng nguy cơ thụt lùi là có thật. Tại Pakistan, quốc gia duy nhất chứng kiến sự sụt giảm tổng thể về bình đẳng giới năm thứ hai liên tiếp, tỷ lệ phụ nữ giữ chức vụ bộ trưởng hiện đã về con số không.
“Philippines xếp thứ 20 toàn cầu với 78,1% điểm bình đẳng giới và tăng 5 bậc so với năm trước.”
Bên cạnh đó, còn có mối đe dọa tiềm ẩn từ sự phân mảnh địa kinh tế. Khi các mô hình thương mại toàn cầu thay đổi, phụ nữ trong các nền kinh tế châu Á vốn phụ thuộc vào xuất khẩu đặc biệt dễ bị tổn thương. Đó là những người phụ nữ đã nỗ lực để gia nhập thị trường lao động chính thức, nhưng giờ đây lại phải đối mặt với những cú sốc kinh tế ảnh hưởng không cân xứng đến công việc và tiền lương của họ. Các cuộc chiến thương mại và những thay đổi về thuế quan không hề trung lập giới tính. Chúng tác động nặng nề và lâu dài nhất đến phụ nữ.
Thu hẹp khoảng cách thực thi
Có lẽ, thông tin đáng giá nhất không nằm ở bản thân dữ liệu, mà ở những hàm ý của nó. Tại châu Á, nhiều quốc gia tự hào có những khuôn khổ pháp lý vững chắc về bình đẳng giới. Tuy nhiên, các cơ chế để thực thi những luật này lại còn yếu kém hoặc thiếu nguồn lực.
Bangladesh nổi bật không chỉ vì sự đại diện chính trị mà còn vì có một khuôn khổ hỗ trợ (hạ tầng thúc đẩy bình đẳng giới) phát triển hơn cả khuôn khổ pháp lý. Đây là lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng văn hóa, thể chế và ý chí quan trọng không kém gì luật pháp.
Điều này có ý nghĩa gì đối với Châu Á?
Đối với các chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhà từ thiện, nhà hoạch định chính sách và các nhà lãnh đạo văn hóa ở châu Á, câu hỏi không còn là tại sao bình đẳng giới lại quan trọng. Mà là làm thế nào để chúng ta tăng tốc quá trình đó.
Báo cáo đã chỉ ra những cơ hội rõ ràng:
Đầu tư vào các chương trình phát triển lãnh đạo để chuyển đổi giáo dục thành quyền lực điều hành.
Thúc đẩy các chính sách thương mại và công nghiệp liên quan đến giới nhằm bảo vệ phụ nữ khỏi sự biến động của thị trường toàn cầu
Hỗ trợ các sáng kiến xây dựng năng lực thể chế, không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ pháp luật
Cố vấn, tài trợ và nâng cao vị thế của phụ nữ trong các chức vụ công và lãnh đạo doanh nghiệp
Bởi lẽ, dù dự báo là 123 năm nữa, tương lai vẫn do chính chúng ta định hình. Cuộc chiến tiếp theo vì bình đẳng giới sẽ không thắng bằng những bản báo cáo, mà được định đoạt trong những căn phòng nơi các quyết định được đưa ra, và đó phải là những căn phòng có sự hiện diện của phụ nữ.
HOÀI THU
