Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh chóng tại Việt Nam, yêu cầu đổi mới, đa dạng hóa các mô hình chăm sóc người cao tuổi đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trước thực tiễn đó, mô hình “sáng đón đi, tối đưa về” nổi lên như một giải pháp linh hoạt, nhân văn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi, đồng thời giảm tải áp lực cho gia đình và xã hội.
Việt Nam có tốc độ già hóa dân số nhanh, dự báo có khoảng 20% dân số là người cao tuổi vào năm 2036. Ảnh minh họa
Mô hình “sáng đón đi, tối đưa về” hướng tới việc tổ chức dịch vụ đưa đón người cao tuổi đến các cơ sở chăm sóc vào ban ngày để được theo dõi sức khỏe, tham gia các hoạt động sinh hoạt, phục hồi chức năng và giao lưu tinh thần; sau đó đưa trở về gia đình vào cuối ngày. Cách tiếp cận này không chỉ bảo đảm chăm sóc chuyên nghiệp mà còn duy trì sự gắn kết giữa người cao tuổi với gia đình và cộng đồng.
Bộ Y tế yêu cầu hướng dẫn các địa phương phát triển mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày theo hướng ‘sáng đón đi, tối đưa về’. Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị 35/CT-TTg ngày 23/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực hiện công tác người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số (Chỉ thị 35).
Theo Bộ Y tế, Việt Nam đang có tốc độ già hóa dân số nhanh, dự báo đến năm 2034 có khoảng 20% dân số là người cao tuổi, tỉ lệ này tiếp tục tăng lên mức 25% vào năm 2050. Quá trình già hóa dân số là thành quả của sự phát triển, đồng thời cũng đặt ra những thách thức lớn đối với việc phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm an sinh xã hội.
Về các hình thức chăm sóc người cao tuổi, kế hoạch của Bộ Y tế nêu rõ cần hướng dẫn các địa phương phát triển các mô hình chăm sóc ban ngày và nhà sinh hoạt cộng đồng theo định hướng “sáng đón đi, tối đưa về”. Ngành y tế cũng sẽ triển khai hướng dẫn chăm sóc người cao tuổi tại nhà, tại cộng đồng và tại các cơ sở chuyên biệt. Song song đó, việc phát triển các câu lạc bộ dành cho người cao tuổi và mô hình câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau sẽ được tổ chức thực hiện hàng năm.
Ngoài ra, kế hoạch cũng chú trọng đến công tác truyền thông với nhiều nội dung thiết thực như cung cấp kiến thức về già hóa khỏe mạnh, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần; hướng dẫn chế độ dinh dưỡng, luyện tập phù hợp và phổ biến biện pháp phòng chống bệnh tật thường gặp cho người cao tuổi; đẩy mạnh tuyên truyền phòng ngừa bạo lực, xâm hại và phân biệt đối xử với người cao tuổi.
Tại dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số, Bộ Y tế đề xuất phát triển các điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng và hệ thống chăm sóc tại nhà, trong đó đáng chú ý là việc phát triển mô hình điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng. Đây là nơi hỗ trợ, chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi vào ban ngày, được đặt ngay tại các nhà văn hóa – khu thể thao thôn, tổ dân phố hoặc các địa điểm phù hợp khác do UBND cấp xã quyết định. Kinh phí thực hiện kế hoạch được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm của Bộ Y tế và các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định.
Dự thảo còn quy định rõ nhân lực chăm sóc người cao tuổi cộng đồng bao gồm tình nguyện viên tự nguyện tham gia; nhân viên chăm sóc sức khỏe (là người làm việc tại trạm y tế, cộng tác viên dân số, nhân viên y tế thôn bản); người hành nghề khám chữa bệnh. Những người tham gia chăm sóc sẽ phải hoàn thành các khóa tập huấn hoặc đào tạo kiến thức, kỹ năng theo quy định.
Phát triển mô hình “sáng đón đi, tối đưa về” không chỉ là giải pháp chăm sóc người cao tuổi hiệu quả mà còn thể hiện sự thích ứng chủ động trước xu thế già hóa dân số. Đây là hướng đi cần được quan tâm, thúc đẩy mạnh mẽ nhằm xây dựng một xã hội nhân văn, thân thiện và bền vững cho mọi thế hệ.
LÊ ÂN
