Theo Cục Thống kê Liên bang Nga, dân số Nga đã giảm từ 147,6 triệu người vào năm 1990, năm trước khi Liên Xô sụp đổ, xuống còn 146,1 triệu người trong năm nay.
Mới đây, ông đã phát biểu tại một hội nghị nhân khẩu học ở Điện Kremlin rằng việc tăng tỷ lệ sinh là rất quan trọng đối với Nga (Ảnh: PTI)
Trong một phần tư thế kỷ, Tổng thống Vladimir Putin đã phải đối mặt với nỗi lo sợ về dân số Nga đang giảm sút và già hóa dân số. Năm 1999, một năm trước khi ông lên nắm quyền, số lượng trẻ sơ sinh được sinh ra ở Nga đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ trước đó. Năm 2005, Putin nói rằng những vấn đề nhân khẩu học cần được giải quyết bằng cách duy trì “sự ổn định xã hội và kinh tế”. Năm 2019, ông nói rằng vấn đề này vẫn còn ám ảnh đất nước.
Mới đây nhất, tại một hội nghị nhân khẩu học ở Điện Kremlin, ông nhấn mạnh việc tăng tỷ lệ sinh là rất quan trọng đối với Nga.
Putin đã khởi xướng các sáng kiến khuyến khích người dân sinh thêm con – từ bữa ăn miễn phí tại trường cho các gia đình đông con đến việc trao tặng huy chương “Bà mẹ anh hùng” kiểu Liên Xô cho những phụ nữ có từ 10 con trở lên. Nhiều bà và bà cố của chúng ta đã sinh bảy, tám, thậm chí nhiều hơn thế nữa, Putin nói vào năm 2023. Hãy cùng gìn giữ và khôi phục những truyền thống tuyệt vời này. Việc sinh nhiều con và một gia đình đông con phải trở thành chuẩn mực.
Ban đầu, số ca sinh ở Nga tăng lên cùng với sự thịnh vượng kinh tế, từ 1,21 triệu trẻ em sinh năm 1999 lên 1,94 triệu trẻ em vào năm 2015.
Nhưng những thành quả khó khăn lắm mới đạt được đó đang sụp đổ trong bối cảnh bất ổn tài chính, chiến tranh ở Ukraine, làn sóng di cư của thanh niên và sự phản đối nhập cư.
Dân số Nga đã giảm Từ 147,6 triệu người vào năm 1990, năm trước khi Liên Xô sụp đổ, xuống còn 146,1 triệu người trong năm nay. Theo Cục Thống kê Liên bang Nga, kể từ khi Crimea sáp nhập vào Liên bang Nga năm 2014, dân số Nga đã tăng khoảng 2 triệu người.
Dân số cũng già đi đáng kể. Theo dữ liệu của chính phủ, năm 1990 có 21,1% dân số từ 55 tuổi trở lên, đến năm 2024, con số này là 30%.
Kể từ đỉnh điểm năm 2015, số ca sinh đã giảm hàng năm và số ca tử hiện đang vượt xa số ca sinh. Chỉ có 1,22 triệu ca sinh sống vào năm ngoái, cao hơn một chút so với mức thấp nhất năm 1999. Nhà nhân khẩu học Alexei Raksha báo cáo rằng số trẻ sơ sinh được sinh ra ở Nga vào tháng 2 năm 2025 là con số hàng tháng thấp nhất trong hơn hai thế kỷ.
Nga đang thử nghiệm các hạn chế mới để ngăn chặn sự thoái trào và duy trì những gì họ gọi là các giá trị gia đình truyền thống với luật cấm khuyến khích phá thai và tư tưởng không con cái và cấm mọi hoạt động của cộng đồng LGBTQ+.
Các quan chức tin rằng những giá trị như vậy là một cây đũa thần để giải quyết các vấn đề nhân khẩu học, học giả nữ quyền người Nga Sasha Talaver cho biết. Theo quan điểm của chính phủ, phụ nữ có thể độc lập về tài chính, nhưng họ nên sẵn sàng và rất hào hứng đảm nhận thêm công việc sinh sản này nhân danh lòng yêu nước và sức mạnh của nước Nga”, bà nói.
Lịch sử nhân khẩu học khắc nghiệt
Ở Nga, cũng như ở nhiều nước phương Tây, tỷ lệ sinh giảm thường gắn liền với bất ổn kinh tế. Các cặp vợ chồng trẻ sống trong những căn hộ chật chội, không đủ khả năng mua nhà riêng hoặc lo lắng về công việc, thường không tự tin vào khả năng nuôi dạy con cái.
Nhưng Nga đang phải gánh chịu một lịch sử nhân khẩu học khắc nghiệt. Khoảng 27 triệu công dân Liên Xô đã chết trong Thế chiến II, khiến dân số nam giảm mạnh. Khi đất nước bắt đầu phục hồi, Liên Xô sụp đổ, và tỷ lệ sinh lại giảm mạnh. Số lượng phụ nữ Nga ở độ tuổi 20 và đầu 30 rất ít, theo Jenny Mathers thuộc Đại học Aberystwyth ở Wales, khiến các nhà chức trách “rất muốn có càng nhiều trẻ em càng tốt từ số lượng phụ nữ ít ỏi này”.
Mặc dù Nga không công bố số lượng binh sĩ thiệt mạng tại Ukraine, nhưng ước tính của phương Tây cho thấy con số này lên tới hàng trăm nghìn người. Khi chiến tranh bắt đầu, nhiều thanh niên Nga đã di cư ra nước ngoài, một số vì lý do tư tưởng như trốn tránh đàn áp bất đồng chính kiến hoặc trốn nghĩa vụ quân sự.
Mathers cho biết, số lượng người cha tiềm năng đã giảm đi đáng kể trong số lượng người mẹ tiềm năng cũng giảm đi. Bà nói rằng đó là một vấn đề đặc biệt đối với Putin, người từ lâu đã gắn kết dân số với an ninh quốc gia.
Một số sáng kiến thân thiện với gia đình rất phổ biến, chẳng hạn như chứng chỉ tiền mặt cho cha mẹ để họ có thể dùng vào lương hưu, giáo dục hoặc thế chấp được trợ cấp.
Một số sáng kiến khác gây tranh cãi, chẳng hạn như khoản thanh toán một lần khoảng 1.200 đô la cho thanh thiếu niên mang thai ở một số khu vực. Các quan chức cho biết những sáng kiến này nhằm mục đích hỗ trợ các bà mẹ dễ bị tổn thương, nhưng những người chỉ trích lại cho rằng chúng khuyến khích việc mang thai như vậy.
Một số chương trình khác dường như chủ yếu mang tính biểu tượng. Kể từ năm 2022, Nga đã tạo ra các ngày lễ quốc gia như Ngày Gia đình, Tình yêu và Lòng chung thủy vào tháng 7, và Ngày Phụ nữ Mang thai – được tổ chức vào ngày 7 tháng 4 và 7 tháng 10.
Năm ngoái, tỷ lệ sinh của Nga là 1,4 con/phụ nữ. Con số này thấp hơn nhiều so với mức sinh thay thế 2,1 con/phụ nữ.
Không khuyến khích phá thai
Một số khu vực có luật cấm khuyến khích phá thai, trong khi luật pháp quốc gia năm 2024 cấm việc tuyên truyền không sinh con.
Ngày càng có nhiều luật hạn chế quyền tiếp cận phá thai. Mặc dù thủ thuật này vẫn hợp pháp và được phổ biến rộng rãi, nhưng ngày càng nhiều phòng khám tư nhân không còn cung cấp dịch vụ phá thai. Luật mới cũng đã hạn chế việc bán thuốc gây sẩy thai, một động thái cũng ảnh hưởng đến một số loại thuốc tránh thai khẩn cấp.
Phụ nữ được khuyến khích đến các phòng khám nhà nước, nơi thời gian chờ đợi lâu hơn và một số cơ sở từ chối thực hiện phá thai vào một số ngày nhất định. Khi bệnh nhân hoàn thành tư vấn bắt buộc và thời gian chờ đợi bắt buộc từ 48 giờ đến một tuần, họ có nguy cơ vượt quá khung thời gian phá thai hợp pháp.
Số ca phá thai đã giảm dần theo các luật này, mặc dù các chuyên gia cho biết số lượng các thủ thuật đã giảm. Tuy nhiên, vẫn chưa có sự gia tăng tương ứng về số ca sinh, và các nhà hoạt động tin rằng việc hạn chế phá thai sẽ chỉ gây hại cho sức khỏe của phụ nữ và trẻ em.
Điều duy nhất bạn sẽ nhận được từ điều này là phá thai bất hợp pháp. Điều đó đồng nghĩa với việc có nhiều ca tử vong hơn: nhiều trẻ em tử vong hơn và nhiều phụ nữ tử vong hơn, theo nhà báo và nhà hoạt động nữ quyền người Nga Zalina Marshenkulova.
Hạn chế nhập cư
Nga có thể tăng dân số bằng cách cho phép nhiều người nhập cư hơn, điều mà Điện Kremlin khó có thể chấp nhận.
Các quan chức Nga gần đây đã kích động tâm lý bài người nhập cư, theo dõi hoạt động của họ, siết chặt việc làm và cản trở quyền được giáo dục của con cái họ. Người Trung Á, những người có truyền thống đến Nga làm việc, đang tìm kiếm nơi khác, hy vọng tránh được sự phân biệt đối xử ngày càng gia tăng và bất ổn kinh tế.
Trong khi chiến tranh ở Ukraine vẫn tiếp diễn, Moscow có thể hứa hẹn những phần thưởng tài chính cho những người sắp làm cha mẹ nhưng không thể mang lại sự ổn định cần thiết để đánh cược vào tương lai.
Khi mọi người thiếu tự tin về triển vọng của mình, đó không phải là lúc để sinh con, Mathers nói và cho biết thêm: Một cuộc chiến tranh lớn chưa có hồi kết thực sự không khuyến khích mọi người suy nghĩ tích cực về tương lai. Người phụ nữ 29 tuổi đã chọn không sinh con đồng ý.
Đứa trẻ hạnh phúc và khỏe mạnh nhất sẽ chỉ được sinh ra trong một gia đình có cha mẹ khỏe mạnh, hạnh phúc, cô nói.
THƯ TRỊNH dịch
Nguồn: https://www.business-standard.com
