Hội nghị kéo dài 5 ngày (7-11/9/2026) sẽ khởi động lộ trình y tế khu vực mới, đồng thời tăng cường hợp tác về đại dịch, các dịch bệnh mới nổi và hệ thống y tế.
Malaysia đăng cai Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN lần thứ 17 tại Kuala Lumpur từ ngày 7 đến 11 tháng 9. (Ảnh: Bộ Y tế Malaysia)
Malaysia đang đăng cai Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN (AHMM) lần đầu tiên sau 22 năm, với nỗ lực chuyển trọng tâm các cuộc thảo luận chính sách hợp tác y tế khu vực sang hành động cụ thể.
Hội nghị AHMM lần thứ 17 và các cuộc họp liên quan, diễn ra tại Kuala Lumpur từ ngày 7 đến 11 tháng 9, quy tụ các Bộ trưởng Y tế, quan chức cấp cao và các đối tác quốc tế với chủ đề “ASEAN Khỏe mạnh: Cùng nhau hướng tới hệ thống y tế công bằng và sẵn sàng cho tương lai”. Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương làm trưởng đoàn.
Hội nghị đánh dấu một giai đoạn mới trong hoạt động ngoại giao y tế của Malaysia, với sự chú trọng lớn hơn vào việc triển khai các chính sách và sáng kiến mang lại kết quả thực tiễn.
Tiến sĩ Sean Thum, một chuyên gia vận động về y tế công cộng, cho biết tầm quan trọng của AHMM nằm ở khả năng phối hợp của ASEAN trong việc ứng phó với các mối đe dọa sức khỏe mà từng quốc gia riêng lẻ khó có thể giải quyết hiệu quả.
Ông cho rằng hợp tác khu vực có thể giúp thiết lập các tiêu chuẩn chung, phối hợp giám sát, tạo điều kiện chia sẻ thông tin, tập hợp nguồn lực chuyên môn và mua sắm, cũng như xây dựng các quy trình chung của khu vực.
“Khi tập hợp được năng lực của mình, chúng ta có thể thực hiện những việc mà một quốc gia riêng lẻ khó làm được hoặc thực hiện kém hiệu quả,” ông nói.
Một sân khấu ngoại giao lớn hơn
Sự kiện năm nay cũng đánh dấu lần đầu tiên diễn ra các cuộc họp bộ trưởng y tế ASEAN-Mỹ và ASEAN-Nhật Bản, mở rộng phạm vi thảo luận vượt ra ngoài khuôn khổ hợp tác giữa các nước thành viên ASEAN.
Các cuộc gặp cấp bộ trưởng cũng được tổ chức với Trung Quốc, Hàn Quốc và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Bộ Y tế Malaysia cho biết các cuộc gặp này sẽ làm sâu sắc thêm quan hệ hợp tác kỹ thuật và mở rộng cơ hội đầu tư y tế trong khu vực.
Các cuộc họp diễn ra trong bối cảnh nhu cầu hợp tác xuyên biên giới ngày càng tăng đối với các vấn đề về an ninh y tế, dịch bệnh mới nổi và hệ thống y tế có khả năng chống chịu tốt.
Tiến sĩ Thum nhận định rằng quy mô tập thể của ASEAN cũng có thể hỗ trợ hoạt động mua sắm và chuỗi cung ứng khu vực, sản xuất dược phẩm và vắc-xin, hợp tác nghiên cứu cũng như chia sẻ nguồn lực chuyên môn kỹ thuật khan hiếm.
Từ chính sách đến hành động
Một trong những cột mốc quan trọng trong tuần này là việc công bố Chương trình Nghị sự Y tế Chiến lược ASEAN (ASHA) giai đoạn 2026–2030; chương trình này sẽ đóng vai trò là lộ trình y tế của khu vực trong 5 năm tới.
Một ưu tiên then chốt khác là thúc đẩy quá trình đưa Trung tâm ASEAN về Các tình huống khẩn cấp y tế công cộng và Các bệnh mới nổi vào hoạt động, nhằm tăng cường khả năng sẵn sàng của khu vực trước các đại dịch và những mối đe dọa sức khỏe mới nổi trong tương lai.
Hội nghị cũng sẽ xem xét cách tiếp cận tổng thể đối với “gánh nặng kép” mà ASEAN đang đối mặt, bao gồm cả các bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm.
Ông Azrul Khalib, Giám đốc điều hành của Trung tâm Galen, cho biết Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN (AHMM) có thể định hình chính sách quốc gia thông qua các tiêu chuẩn chung, cam kết khu vực, hợp tác kỹ thuật, chia sẻ dữ liệu và trách nhiệm giải trình về mặt chính trị.
Malaysia cũng tận dụng hội nghị này để thúc đẩy thảo luận về một số lĩnh vực hợp tác cụ thể trong khu vực.
Các lĩnh vực này bao gồm: soạn thảo Tuyên bố ASEAN về Bệnh hiếm gặp, sáng kiến sức khỏe mắt MySPECS, nghiên cứu về hiểu biết hành vi, hợp tác khu vực về sức khỏe phổi, nghiên cứu phương pháp điều trị các bệnh bị lãng quên và quy định về thiết bị y tế.
Những sáng kiến này phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn nhằm mở rộng phạm vi hợp tác trong toàn khối ASEAN đối với các vấn đề vốn đang được giải quyết ở cấp quốc gia.
Tầm quan trọng của quy mô khu vực
Ông Thum nhận định rằng sức mạnh của ASEAN nằm ở việc kết hợp năng lực của các quốc gia thành viên thay vì để từng nước đơn lẻ đối phó với các mối đe dọa sức khỏe chung.
Ông lấy ví dụ về tình trạng khói mù xuyên biên giới, chỉ ra rằng khói bụi và những tác động của nó đối với sức khỏe không dừng lại ở biên giới quốc gia.
Theo ông, sự hợp tác khu vực chặt chẽ hơn có thể hỗ trợ công tác giám sát y tế chung, chia sẻ thông tin theo thời gian thực và phối hợp ứng phó y tế công cộng khi tình trạng khói mù ảnh hưởng đến nhiều quốc gia.
Trong khi đó, ông Azrul cho rằng đại dịch Covid-19 đã mang lại một bài học khác, bộc lộ rõ việc chia sẻ thông tin, chuỗi cung ứng vật tư y tế và năng lực chăm sóc sức khỏe có thể nhanh chóng trở thành những điểm yếu chí mạng trong một cuộc khủng hoảng khu vực.
Ông cho biết, sự hợp tác mạnh mẽ hơn có thể giúp các quốc gia phát hiện sớm các đợt bùng phát dịch, chia sẻ thông tin nhanh chóng hơn và xây dựng năng lực khu vực vững mạnh hơn về thuốc men, vắc-xin cũng như khả năng ứng phó khẩn cấp.
Bộ Y tế cho biết các sáng kiến đang được thúc đẩy tại AHMM nhằm chuyển hóa sự hợp tác khu vực thành những lợi ích thiết thực cho hơn 670 triệu người dân trên toàn khối ASEAN, phù hợp với trọng tâm của sáng kiến ”Malaysia Madani” về việc xây dựng các hệ thống y tế toàn diện và bền vững.
Ông Thum kết luận: “Một ASEAN khỏe mạnh hơn sẽ dẫn đến sự an toàn hơn cho từng quốc gia thành viên”.
THIỆN HUY
Nguồn: https://www.freemalaysiatoday.com
