Ngày 19/6/2026, Bộ Y tế phối hợp với Cơ quan Liên Hợp Quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho Phụ nữ (UN Women tại Việt Nam) tổ chức hội nghị trực tiếp và trực tuyến trên cả nước về quán triệt, phổ biến, tuyên truyền Luật Dân số, Nghị định và 02 Thông tư hướng dẫn Luật Dân số. Hội nghị do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên chủ trì.
Hội nghị có sự tham gia của đại diện Văn Phòng Chính phủ; lãnh đạo và chuyên viên các Bộ, ban ngành liên quan; đại diện các vụ/đơn vị của Bộ Y tế; đại diện các tổ chức quốc tế; lãnh đạo và chuyên viên Cục Dân số; phóng viên các cơ quan báo chí của trung ương và địa phương. Hội nghị cũng triển khai tại các điểm cầu với sự tham gia của các đại biểu thuộc các cơ quan Trung ương và các tỉnh, thành phố gồm Ban Chỉ đạo Dân số và Phát triển các tỉnh, thành phố; Lãnh đạo Sở Y tế; Lãnh đạo và chuyên viên Chi cục Dân số/Phòng Dân số các tỉnh, thành phố.
Ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu khai mạc Hội nghị
Ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế thay mặt lãnh đạo Bộ Y tế gửi lời chào mừng nồng nhiệt đến các đồng chí lãnh đạo Bộ, ban ngành, đoàn thể Trung ương và địa phương đã tham gia Hội nghị, các nội dung từ Hội nghị được gửi đến cơ quan, tổ chức, đơn vị nhằm hiểu rõ nội dung và ý nghĩa của Luật, các văn bản hướng dẫn thi hành Luật để từ đó thực hiện tốt các quy định pháp luật về dân số.
Ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Dân số, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026. Luật Dân số nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng về công tác dân số, đặc biệt là: Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới; Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng; Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong giai đoạn mới; Kết luận số 149-KL/TW ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới; Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.
Để triển khai thực hiện Luật Dân số, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số; Bộ Y tế ban hành Thông tư quy định Danh mục các bệnh được thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị và Thông tư quy định Danh mục bệnh bẩm sinh cần sàng lọc trước sinh và sơ sinh.
Tại Hội nghị, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) ông Lê Thanh Dũng đã trình bày chi tiết các nội dung của Luật Dân số, Nghị định và 02 Thông tư hướng dẫn Luật Dân số.
Luật Dân số gồm 8 chương, 30 Điều; được xây dựng, hoàn thiện theo hướng kế thừa những nội dung còn phù hợp của Pháp lệnh Dân số năm 2003, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong công tác dân số. So với Pháp lệnh Dân số, Luật Dân số quy định cụ thể hơn các chính sách, biện pháp về nâng cao chất lượng dân số, truyền thông, vận động, giáo dục về dân số. Ngoài ra, Luật Dân số còn có các nội dung mới so với quy định của Pháp lệnh Dân số: chính sách Duy trì mức sinh thay thế; chính sách Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; chính sách Thích ứng với già hóa dân số; chính sách Nâng cao chất lượng dân số.
Luật Dân số với những quy định mới quan trọng, mang tính đột phá, đó là chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Những nội dung liên quan đến dân số và phát triển đã được thể hiện trong việc hướng tới giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô dân số, cơ cấu dân số, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ tác động qua lại với phát triển kinh tế – xã hội của cả đất nước và từng địa phương góp phần đảm bảo bền vững cho sự phát triển của đất nước.
Toàn cảnh Hội nghị
Luật Dân số được ban hành, tạo hành lang pháp lý để giải quyết các thách thức của công tác dân số, khắc phục những tồn tại, hạn chế, bất cập, bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong hệ thống chính sách, pháp luật hiện hành; đáp ứng đủ các điều kiện về nguồn lực để thực hiện toàn diện công tác dân số trong tình hình mới.
Thực hiện quy định của Luật Dân số, ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số; Nghị định gồm 16 Điều, gồm các điều quy định về điều kiện, thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai; mức hỗ trợ tài chính khi sinh con và trình tự, thủ tục thực hiện việc hỗ trợ tài chính. Chăm sóc người cao tuổi tại nhà; các hình thức chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng; nội dung chăm sóc người cao tuổi tại các câu lạc bộ; điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày; đối tượng chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng. Phạm vi, đối tượng khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh; mức hỗ trợ tài chính, lộ trình ưu tiên khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước sinh, sơ sinh và chính sách, chế độ cho cộng tác viên dân số.
Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Thông tư số 11/2026/TT-BYT ngày 15/5/2026 quy định Danh mục các bệnh được thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị theo quy định chi tiết tại khoản 3 Điều 6 Luật Dân số (bao gồm 137 loại bệnh).
Thông tư số 12/2026/TT-BYT ngày 15/5/2026 quy định Danh mục bệnh bẩm sinh cần sàng lọc trước sinh và sơ sinh, gồm: Phụ lục I- Danh mục bệnh bẩm sinh khuyến khích khám sàng lọc sơ sinh (Nhóm I Các bệnh nhiễm sắc thể và bệnh gen cần sàng lọc trước sinh thường quy: 7 loại bệnh; Nhóm II Các bất thường cấu trúc thai cần sàng lọc trước sinh thường quy: 30 loại bệnh; Nhóm III Các bệnh nhiễm sắc thể và bệnh gen cần sàng lọc trước sinh khi có tiền sử bản thân và gia đình: 31 loại bệnh) và Phụ lục II để quy định chi tiết khoản 1 Điều 21 Luật Dân số (Các bệnh bẩm sinh cơ bản khuyến khích khám sàng lọc KHÔNG sử dụng giọt máu thấm khô (Dry Blood Spots – DBS) trên giấy thấm (Filter Paper): 3 loại bệnh; Danh mục các bệnh bẩm sinh khuyến khích khám sàng lọc với bệnh phẩm là các giọt máu thấm khô (Dry Blood Spots – DBS) trên giấy thấm (Filter Paper): 33 loại bệnh).
Hội nghị đã quán triệt sâu sắc tinh thần cốt lõi của Luật Dân số. Để các chính sách ưu việt nhanh chóng đi vào đời sống, sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan Trung ương, địa phương cùng sự đồng thuận của người dân sẽ là chìa khóa then chốt, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy hoàn thành các mục tiêu của chiến lược dân số, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.
MINH CHÂU
