Thực hiện Quyết định số 724/QĐ-BYT ngày 23/3/2026 của Bộ Y tế, chiều ngày 01/4/2026, Cục Dân số đã tổ chức cuộc họp Hội đồng chuyên môn nhằm rà soát, bổ sung các danh mục trong dự thảo 02 Thông tư hướng dẫn thực hiện Luật Dân số số 113/2025/QH15. Chủ tịch hội đồng là ông Nguyễn Viết Tiến, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Y khoa quốc gia, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam – Chủ tịch Hội đồng, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế và các thành viên Hội đồng chuyên môn.
Ông Nguyễn Viết Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế chủ tịch Hội đồng
Hoàn thiện cơ sở pháp lý triển khai Luật Dân số
Phát biểu tại cuộc họp, bà Đặng Quỳnh Thư – Phó Cục trưởng Cục Dân số nhấn mạnh Luật Dân số số 113/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/7/2026) là bước ngoặt quan trọng nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về công tác dân số trong tình hình mới. Để cụ thể hóa Luật, Bộ Y tế được giao chủ trì xây dựng 02 Thông tư quan trọng về: Thông tư ban hành danh mục bệnh bẩm sinh cần sàng lọc, chẩn đoán và điều trị trước sinh; Thông tư ban hành danh mục các bệnh di truyền liên quan đến giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị trước sinh và sơ sinh. Theo kế hoạch, cả hai Thông tư sẽ được trình trong tháng 5/2026. Thời gian qua, Cục Dân số đã xây dựng dự thảo, lấy ý kiến rộng rãi từ 34 tỉnh, thành phố, các bộ, ngành, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và các trung tâm sàng lọc; đồng thời tổng hợp, tiếp thu, giải trình các ý kiến góp ý.
Bà Đặng Quỳnh Thư, Phó Cục trưởng Cục Dân số phát biểu tại cuộc họp
Tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng đã tập trung góp ý về phạm vi, nguyên tắc xây dựng danh mục và tính khả thi trong triển khai, theo đó một số ý kiến cho rằng danh mục bệnh cần được xây dựng theo lộ trình, tránh quá rộng hoặc quá hẹp. Theo kinh nghiệm quốc tế, có thể xây dựng danh mục cơ bản trước, sau đó cập nhật dần theo từng giai đoạn. Đồng thời, đề xuất bổ sung quy định mở để linh hoạt xem xét các bệnh liên quan đến giới tính hoặc cần chẩn đoán trước sinh, sơ sinh trong thực. Về số lượng bệnh sàng lọc, có ý kiến đề xuất rà soát lại số lượng (từ 543 bệnh xuống còn khoảng gần 400 bệnh) để tránh trùng lặp và bảo đảm phù hợp với thực tiễn. Việc lựa chọn bệnh cần căn cứ vào mức độ nghiêm trọng, khả năng can thiệp và các tiêu chuẩn quốc tế; đồng thời hạn chế đưa vào danh mục các bệnh nhẹ hoặc có thể điều trị hiệu quả. Về sàng lọc trước sinh, các ý kiến cho rằng cần tập trung vào các hội chứng phổ biến như Down, Edwards, Patau; phân nhóm rõ ràng giữa sàng lọc thường quy và sàng lọc mở rộng. Đối với sàng lọc sơ sinh, đề xuất không đưa Thalassemia vào danh mục sàng lọc sơ sinh mà tập trung vào giai đoạn trước sinh để đạt hiệu quả cao hơn. Cũng có ý kiến cho rằng cần mở rộng đối tượng thụ hưởng dịch vụ sàng lọc cho tất cả người dân có nhu cầu, thay vì chỉ khu trú ở nhóm có yếu tố nguy cơ, nhằm thích ứng với thực tiễn nhiều cặp vợ chồng bình thường vẫn có khả năng sinh con mắc bệnh di truyền.
Nhìn chung dự thảo được đánh giá cơ bản đầy đủ, tuy nhiên cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng danh mục bệnh nhằm bảo đảm tính chính xác và khả thi.
Toàn cảnh cuộc họp
Thống nhất định hướng hoàn thiện dự thảo Thông tư
Sau khi tổng hợp ý kiến, GS.TS Nguyễn Viết Tiến – Chủ tịch Hội đồng đã thống nhất các định hướng then chốt để hoàn thiện dự thảo:
– Hội đồng thống nhất bỏ quy định về “giấy phép con” đối với các cơ sở y tế. Theo đó, các đơn vị đã được cấp phép hoạt động chuyên môn đương nhiên được thực hiện các kỹ thuật tương ứng, nhằm tránh phát sinh thủ tục rườm rà, tạo điều kiện tối đa cho cơ sở y tế và người dân.
– Danh mục bệnh sẽ được phân thành 3 nhóm rõ rệt: Nhóm bắt buộc (thiết yếu) như các hội chứng Down, Edwards, Patau…; Nhóm khuyến cáo và Nhóm mở rộng. Đặc biệt, Hội đồng định hướng đưa các bệnh thuộc nhóm thiết yếu vào danh mục được Bảo hiểm y tế chi trả trong tương lai.
– Về phạm vi điều chỉnh, Hội đồng quyết định không đưa nội dung sàng lọc trước làm tổ (PGT) vào Thông tư này để tránh trùng lặp với các Nghị định hiện hành, đảm bảo tính tầng nấc của văn bản pháp luật.
– Giao nhiệm vụ trực tiếp cho lãnh đạo các đơn vị lớn như bệnh viện Phụ sản Trung, bệnh viện Nhi Trung ương, Đại học Y Hà Nội và bệnh viện Từ Dũ chịu trách nhiệm rà soát chuyên sâu từng danh mục bệnh.
Chủ tịch Hội đồng nhấn mạnh, 02 Thông tư mới phải đảm bảo 3 nguyên tắc cốt lõi: Phù hợp thực tiễn – Có tính khả thi – Có khả năng cập nhật. Ban thư ký và các thành viên Hội đồng sẽ khẩn trương tiếp thu các ý kiến, hoàn thiện dự thảo để kịp tiến độ trình Bộ Y tế xem xét ban hành.
ĐINH HIỀN
