Ngày 22/7/2026, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đã chủ trì Hội thảo chuyên đề công tác dân số năm 2026 với các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc tại Phú Thọ, tham dự Hội thảo có đồng chí Nguyễn Huy Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ. Và ngày 29/7/2026 với các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam tại Cả Mau, tham dự Hội thảo có đồng chí Ngô Vũ Thăng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, nguyên Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh. Tham dự các buổi Hội thảo nêu trên có đại biểu đại diện một số Bộ, ban ngành, cơ quan Trung ương, đại diện các Vụ, đơn vị thuộc Bộ Y tế, trung tâm sàng lọc trước sinh và sơ sinh các khu vực, đại diện lãnh đạo Sở Y tế, Chi cục Dân số các tỉnh, thành phố; các cơ quan thông tấn, báo chí.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chỉ đạo tại hội thảo.
Trên cơ sở báo cáo của Cục Dân số về kết quả thực hiện công tác dân số 6 tháng đầu năm 2026, phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026, các báo cáo tham luận, ý kiến của các đại biểu dự Hội thảo; Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên kết luận và chỉ đạo như sau:
1. Trong 06 tháng đầu năm 2026, mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng công tác dân số đã đạt được các kết quả rất đáng khích lệ, đặc biệt trong công tác hoàn thiện các văn bản: Bộ Y tế tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số; Bộ Y tế ban hành Thông tư số 11/2026/TT-BYT ngày 15/5/2026 của Bộ Y tế quy định danh mục các bệnh được thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị, Thông tư số 12/2026/TT-BYT ngày 15/5/2026 của Bộ Y tế quy định danh mục bệnh bẩm sinh cần sàng lọc trước sinh và sơ sinh; tham mưu ban hành Quyết định số 291/QĐ-TTg ngày 13/02/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình đảm bảo mức sinh thay thế trên toàn quốc đến năm 2030; Quyết định số 1116/QĐ- TTg ngày 22/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung Quyết định số 1579/QĐ-TTg ngày 13/10/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030… đến nay, cơ bản đã hoàn thiện được hệ thống khung pháp lý và các chương trình hành động cốt lõi để triển khai thực hiện công tác dân số và phát triển.
2. Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác dân số còn nhiều khó khăn thách thức như: Mức sinh giảm dưới mức sinh thay thế và tiếp tục có xu hướng giảm, giả hóa dân số diễn ra rất nhanh; chất lượng dân số mặc dù đã được cải thiện nhưng còn hạn chế; tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh đã từng bước được cải thiện nhưng chưa thực sự vững chắc; vẫn còn một số chỉ tiêu chuyên môn khó hoàn thành; việc kiện toàn tổ chức bộ máy và bố trí nhân lực, nguồn lực cho công tác dân số tại một số địa phương chưa bảo đảm đáp ứng yêu cầu cho việc thực hiện công tác dân số; công tác phối hợp liên ngành ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Những tồn tại trên cho thấy công tác dân số phải có những bước chuyển mạnh mẽ hơn, cả về tư duy và phương pháp thực hiện. Để hoàn thành được các chỉ tiêu, nhiệm vụ giao năm 2026, đề nghị Cục Dân số và các tỉnh, thành phố cần tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm như sau:
2.1. Cục Dân số
– Thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực dân số trong đó xác định các quy định đã phù hợp, những quy định chưa được thể chế hóa đầy đủ hoặc không còn phù hợp với các chủ trương trong tình hình mới, từ đó đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ theo quy định.
– Khẩn trương đẩy nhanh tiến độ xây dựng và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật: (1) Thông tư thay thế Thông tư số 01/2021/TT-BYT ngày 25/01/2021 của Bộ Y tế hướng dẫn một số nội dung để địa phương ban hành chính sách khen thưởng, hỗ trợ đối với tập thể cá nhân thực hiện tốt công tác dân số, đảm bảo tiến độ hoàn thành trước 30/11/2026; (2) Thông tư thay thế Thông tư số 01/2022/TT-BYT ngày 10/01/2022 của Bộ Y tế quy định ghi chép ban đầu và chế độ báo cáo thống kê chuyên ngành dân số, đảm bảo tiến độ hoàn thành trước
30/11/2026.
– Đẩy nhanh tiến độ tham mưu các Chương trình, Đề án được giao tại Quyết định số 1745/QĐ-TTg ngày 15/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 149-KL/TW ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII: (1) Hoàn thiện hồ sơ Đề án Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2026-2035, đảm bảo tiến độ trình Thủ tướng Chính phủ vào tháng 11/2026. (2) Tham mưu trình Bộ Y tế phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số trong công tác truyền thông về dân số, đảm bảo tiến độ hoàn thành trong tháng 09/2026.
– Tiếp tục tập trung chỉ đạo điều hành, hướng dẫn các địa phương đẩy mạnh triển khai các hoạt động nhiệm vụ, phấn đấu đạt và vượt các chỉ tiêu được giao năm 2026. Tiếp tục hướng dẫn triển khai các nhiệm vụ thuộc Dự án 3: Dân số và Phát triển thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035; giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030.
– Tiếp tục tham mưu hoàn thiện hệ thống dữ liệu dân số; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, dự báo và hoạch định chính sách; bảo đảm kết nối liên thông dữ liệu chính sách, đồng bộ, phục vụ hiệu quả công tác quản lý chỉ đạo điều hành
2.2. Sở Y tế các tỉnh, thành phố
– Chủ động tham mưu thể chế hóa các văn bản triển khai thi hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số; Quyết định số 291/QĐ- TTg ngày 13/02/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Bảo đảm mức sinh thay thế trên toàn quốc đến năm 2030; Quyết định số 1116/QĐ-TTg ngày 22/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030.
– Khẩn trương tham mưu lồng ghép các chỉ tiêu, nội dung công tác dân số vào chiến lược, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Tập trung giải quyết tình trạng mức sinh thấp, mất cân bằng giới tính khi sinh, già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số phù hợp với đặc điểm của từng địa phương.
– Tăng cường công tác phối hợp giữa các thành viên Ban Chỉ đạo dân số các cấp trong việc giải quyết các vấn đề quan trọng, liên ngành về dân số và phát triển; duy trì hoạt động giao ban định kỳ; sơ kết, tổng kết hoạt động của Ban Chỉ đạo các cấp.
– Định kỳ, thường xuyên thực hiện kiểm tra, giám sát; sơ kết, tổng kết, biểu dương, khuyến khích, khen thưởng, tạo động lực, phong trào trong thực hiện các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác dân số tại cơ sở.
– Thực hiện đổi mới nội dung, phương thức truyền thông vận động về công tác dân số trong tình hình mới; tận dụng lợi thế của truyền thông số, truyền thông xã hội với tiêu chí đa dạng về nội dung, phong phú về hình thức, sát với thực tiễn và phù hợp với từng đối tượng để nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi.
– Tham mưu UBND tỉnh tiếp tục đảm bảo đủ các điều kiện về tổ chức, bộ máy, nhân lực làm công tác dân số ở các cấp đảm bảo hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với tình hình mới. Chú trọng công tác đào tạo, tập huấn cho đội ngũ cán bộ làm công tác dân số.
T.T
