Ở Mỹ hiện có khoảng 7,2 triệu người cao tuổi (65+) mắc chứng sa sút trí tuệ. Trong khi nhiều thảo luận xung quanh người sa sút trí tuệ (SSTT) thường cần chăm sóc tại các cơ sở chăm sóc, thì hầu hết người cao tuổi Mỹ mắc SSTT lại sống tại nhà của họ. Chăm sóc tại nhà trở nên phổ biến trong các thập kỷ gần đây, một phần do khả năng chi trả và phù hợp với mong muốn của nhiều người cao tuổi (NCT).
Những người SSTT đối mặt với cả hai rào cản về y tế và thực tế để được chăm sóc, bao gồm những thách thức về trí nhớ, ra quyết định và di chuyển. Những khó khăn này khiến việc tiếp cận chăm sóc hiệu quả tại nhà không chỉ hữu ích mà còn là quan trọng trong việc hỗ trợ khả năng sống an toàn trong cộng đồng.
Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng chăm sóc tại nhà không phải là không có thách thức, gồm gánh nặng tài chính trong việc chi trả các dịch vụ bằng tiền túi không được Medicare và Medicaid[1] bảo hiểm và gánh nặng tinh thần của các thành viên gia đình đang chăm sóc hàng ngày. Tìm hiểu việc chăm sóc tại nhà đối với nhóm dân số cao tuổi SSTT đang gia tăng là rất quan trọng trong cải thiện cách quản lý SSTT trong cộng đồng và hỗ trợ NCT và gia đình họ tốt hơn.
Chăm sóc tại nhà cơ bản gồm 2 hoại hình: chăm sóc y tế và chăm sóc không y tế. Chăm sóc y tế tại nhà là các dịch vụ y tế được cung cấp bởi các nhà chuyên môn có chứng chỉ, như chăm sóc điều dưỡng có kỹ năng, vật lý trị liệu, và các dịch vụ xã hội y khoa. Loại chăm sóc này được Medicare bảo hiểm nếu có chỉ định của bác sỹ hay điều dưỡng viên thực hành. Chăm sóc không y tế tại nhà đề cập đến các dịch vụ không phải y khoa nhằm hỗ trợ việc nhà và các hoạt động sinh hoạt hàng ngày như tắm, mặc áo quần. Medicare không chi trả chăm sóc không y tế tại nhà, nhưng Medicaid có chi trả tại một số bang.
Người cao tuổi mắc SSTT có xu hướng sử dụng chăm sóc y tế tại nhà cao gấp hai lần
Theo số liệu của Nghiên cứu Hưu trí và Sức khỏe (HRS) và Medicaid trong giai đoạn 2012-2018, gần 30% người sử dụng dịch vụ chăm sóc y tế tại nhà được chẩn đoán là mắc SSTT. Những NCT SSTT có xu hướng sử dụng chăm sóc y tế tại nhà cao gấp hai lần so với những người không mắc SSTT.
Gần một nửa những người SSTT được chăm sóc y tế tại nhà mà không phải nằm viện, so với gần 1/3 những người không mắc SSTT nằm viện. Phát hiện này nêu bật tầm quan trọng của chăm sóc y tế tại nhà như một nguồn chăm sóc lâm sàng chính đối với NCT SSTT, không chỉ là chăm sóc phục hồi. Khi được chăm sóc y tế tại nhà, những người SSTT được chăm sóc nhiều lần hơn (trung bình 1,4 lần so với 1 lần) và thời gian chăm sóc dài hơn (56 ngày so với 40 ngày) so với những người không SSTT. Họ cũng được chăm sóc cá nhân, công tác xã hội y tế, dịch vụ ngôn ngữ trị liệu nhiều hơn so với những người không SSTT. Tuy nhiên, đối với những người nhận dịch vụ, những người SSTT được thăm khám điều dưỡng và vật lý trị liệu ít hơn.
Nghiên cứu cũng cho thấy, hiện tại các cơ chế chi trả sau khuyến khích người cung cấp chăm sóc y tế tại nhà giới hạn số lần thăm khám nhằm giảm chi phí và tối ưu hóa lợi nhuận. Việc thực hiện mô hình mới của Medicare về chi trả bảo hiểm chăm sóc y tế tại nhà năm 2020 – mô hình Nhóm Bệnh nhân (PDGM), có thể thúc đẩy việc giới hạn thăm khám người SSTT. Mô hình chi trả mới nhắm tới hoàn trả người cung cấp dựa trên mức độ ốm đau của bệnh nhân – nhưng không trực tiếp dựa vào tình trạng SSTT. Mô hình cũng giảm hoàn tiền việc chuyển tuyến ở cộng đồng, mặc dù nhiều người SSTT được chăm sóc theo cách này. Những khác biệt trong phạm vi bảo hiểm của Chương trình bảo hiểm sức khỏe “trọn gói” do các công ty tư nhân được Medicare phê duyệt và phí dịch vụ (kế hoạch do nhà nước quản lý) cùng với việc thiếu lực lượng lao động và các hệ thống chăm sóc phân mảnh, có thể tạo thêm rào cản cho người SSTT.
Các nhà nghiên cứu cũng gợi ý một số cải thiện chăm sóc sức y tế tại nhà cho người SSTT gồm:
- Xây dựng các mô hình phù hợp với nhu cầu cụ thể của bệnh nhân.
- Tăng cường chia sẻ thông tin, đặc biệt trong quá trình chuyển từ bệnh viện về nhà, như xác định tình trạng SSTT trong hồ sơ chuyển.
- Đưa người chăm sóc gia đình vào kế hoạch chăm sóc.
- Có các phương pháp đánh giá và hỗ trợ người chăm sóc tốt hơn, gồm cả cung cấp các nguồn bổ sung và đào tạo.
- Có các tiếp cận chăm sóc mới để đưa các dịch vụ như công tác xã hội và ngôn ngữ trị liệu vào quá trình chăm sóc nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc cho bệnh nhân và hỗ trợ người chăm sóc.
Chi phí chăm sóc tại nhà tạo gánh nặng tài chính lớn cho người SSTT
Nhiều NCT đã thôi chi trả chăm sóc tại nhà do Medicare không bao gồm chăm sóc dài hạn. Bảo hiểm Medicaid không đồng đều giữa các bang, và một số người có bảo hiểm chăm sóc dài hạn tư nhân. Gánh nặng chi trả ngoài khả năng tài chính trong chăm sóc dài hạn là đáng kể, đặc biệt đối với những người SSTT và những người có thu nhập hạn chế.
Chăm sóc tại nhà cũng dẫn đến các chi phí phát sinh trong một thời gian dài, không như các chi phí y tế khác. Trong những năm gần đây, Những người SSTT chiếm 1/3 trong số 3 triệu người được chăm sóc tại nhà và gần một nửa trong số hơn 600.000 người ít nhất đã trả bằng tiền túi, một nửa (51%) chi trả 1.000 đô/tháng, so với 1/4 (26%) những người không SSTT. Hơn nữa, những người SSTT có xu hướng chi trả cho hỗ trợ toàn thời gian (=>40 giờ /tuần) hơn so với người không SSTT (46% so với 22%).
Mặc dù những người có thu nhập cao hơn có xu hướng tự chi trả, nhiều người có thu nhập thấp hơn cũng làm vậy, phần lớn bởi những người có nguồn tài chính ít hơn bị tác động không đều bởi khuyết tật và SSTT. Thực tế, một nửa những người tự chi trả cho chăm sóc tại nhà là nghèo và cận nghèo, điều này thách thức quan niệm phổ biến rằng chăm sóc tại nhà tư nhân là chỉ cho những cá nhân có thu nhập cao.
Những người nghèo mắc SSTT chịu gánh nặng tài chính không cân xứng khi họ chi tiêu 87% thu nhập của hộ gia đình cho chăm sóc tại nhà, so với 32% những người tương tự không mắc SSTT, và 22% những người thu nhập cao bị SSTT.
Các phát hiện này gợi ý rằng những người SSTT và bị hạn chế nguồn tài chính có thể không nhận được chăm sóc mà họ cần. “Các chính sách nhằm giảm gánh nặng tài chính của chăm sóc tại nhà là quan trọng, đặc biệt đối với những người thu nhập thấp bị SSTT, chịu gánh nặng này nhiều nhất.”
Nghiên cứu cũng đề xuất các chính sách giảm nhu cầu chăm sóc chưa được đáp ứng và khó khăn tài chính trong khi xây dựng một hệ thống công bằng và trách nhiệm hơn đối với NCT sống tại gia đình bị SSTT, gồm:
- Mở rộng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc tại nhà và cộng đồng của Medicaid để hỗ trợ nhiều người hơn. Nhiều bang hiện áp đặt các nguyên tắc đủ điều kiện nghiêm ngặt, giới hạn tài sản và danh sách chờ làm hạn chế sự tiếp cận.
- Thúc đẩy tiết kiệm chăm sóc dài hạn và mở rộng khả năng sẵn có của bảo hiểm chăm sóc dài hạn giúp người dân tránh tiêu sạch tiền khi về già.
- Bổ sung trợ cấp chăm sóc tại nhà trong Medicare, hiện chưa bao phủ chăm sóc không y tế tại nhà – mặc dù sự thay đổi như vậy sẽ tốn kém và đòi hỏi thận trọng khi thực thi.
- Để các chương trình bền vững về tài chính, nên hướng phúc lợi vào những người dễ bị tổn thương nhất và kết hợp cơ chế chia sẻ chi phí để những người có nhiều nguồn có thể giúp san sẻ chi phí chăm sóc.
Chi tiêu hàng tháng của hộ gia đình Mỹ trong chăm sóc tại nhà cho NCT, theo tình trạng SSTT và mức thu nhập 2002-2018
Người chăm sóc chưa được chăm sóc thay thế – một dịch vụ chăm sóc có thể giảm gánh nặng
Mặc dù chăm sóc tại nhà được chi trả, hầu hết việc chăm sóc người SSTT vẫn do gia đình và bạn bè thực hiện. Tại Mỹ, mỗi năm hơn 11 triệu người chăm sóc không lương cung cấp hơn 15 tỷ giờ chăm sóc người SSTT (Yeunkyung Kim và cộng sự). Chăm sóc thay thế là một hình thức để người chăm sóc được nghỉ ngơi – đó là một chăm sóc ngắn hạn cho phép các thành viên gia đình nghỉ ngơi vài ngày hoặc vài giờ. Sau cùng, chăm sóc thay thế nhằm giúp người chăm sóc duy trì sức khỏe và trì hoãn người bệnh nhập viện hoăc cơ sở chăm sóc.
Tuy nhiên, việc áp dụng chăm sóc thay thế vẫn bị hạn chế. Chỉ có 16% người chăm sóc da đen sử dụng dịch vụ này so với 32% người chăm sóc da trắng năm 2015. Mặc dù khoảng cách chủng tộc đã giảm và được loại bỏ vào năm 2017, chăm sóc thay thế vẫn thấp (National Health and Aging Trends Study (NHATS) và National Study of Caregiving (NSOC), 2015, 2017, 2021).
Tuy đã nỗ lực tiếp cận và mở rông, vẫn còn rất nhiều người chăm sóc làm công việc khó khăn này không được hỗ trợ đầy đủ. Điều này nhấn mạnh sự tồn tại các rào cản về thông tin và cấu trúc đối với việc chăm sóc – bao gồm cả chi phí tài chính, thiếu hiểu biết, kỳ vọng văn hóa và cung cấp không đầy đủ của nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc tạm thời. Việc chăm sóc tạm thời không đầy đủ cho thấy cơ hội bị bỏ lỡ để hỗ trợ sức khỏe thể chất và tinh thần cho người chăm sóc tạm thời và tính ổn định của chăm sóc SSTT tại nhà.
Các nhà nghiên cứu đề xuất một số chiến lược cải thiện tiếp cận chăm sóc tạm thời cho các gia đình đang chăm sóc NCT SSTT, gồm kết hợp đầy đủ các dịch vụ chăm sóc tạm thời vào hệ thống chăm sóc dài hạn, đặc biệt thông qua mở rộng hỗ trợ các chương trình được Medicaid tài trợ như chương trình miễn trừ các dịch vụ tại nhà và dựa vào cộng đồng.
Tiếp cận tốt hơn và truyền thông rõ ràng có thể nâng cao hiểu biết về các dịch vụ sẵn có, bởi nhiều người chăm sóc vẫn chưa được cung cấp thông tin hoặc chỉ có những thông tin không đầy đủ. Rõ ràng nhu cầu về các lựa chọn nghỉ ngơi linh hoạt có thể thích nghi với các nhu cầu đa dạng về văn hóa, tài chính, và lập kế hoạch. Ví dụ, có các giờ nghỉ ngơi vào buổi tối hay cuối tuần cho những người làm việc cả ngày, hay có các lựa chọn tại nhà cho người chăm sóc không thoải mái với chăm sóc dựa vào cơ sở, có thể tạo sự khác biệt có ý nghĩa. Đơn giản hóa thiết kế chương trình, rút ngắn danh sách chờ và đảm bảo sự sẵn có liên tục cũng giúp tăng việc sử dụng các dịch vụ chăm sóc tạm thời.
PHƯƠNG HƯƠNG dịch
Nguồn: https://www.prb.org
[1] Medicare là bảo hiểm y tế liên bang dành cho bất kỳ ai từ 65 tuổi trở lên và một số người dưới 65 tuổi mắc một số khuyết tật hoặc tình trạng nhất định. Medicaid là một chương trình chung của liên bang và tiểu bang cung cấp bảo hiểm y tế cho một số người có thu nhập và nguồn lực hạn chế. https://moqc.org/wp-content/uploads/UnderstandingMedicareMedicaid_Vietnamese.pdf
