Mọi người bắt đầu sử dụng biện pháp tránh thai, ngừng dùng, chuyển đổi phương pháp, gặp tác dụng phụ, thay đổi mối quan hệ, mang thai và điều chỉnh kế hoạch sinh con của mình. Các lựa chọn ưu tiên không phải lúc nào cũng có sẵn, và khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc cũng có thể thay đổi.
Khả năng tiếp cận là yếu tố quan trọng. Tuy nhiên, hiệu quả của biện pháp tránh thai cần được duy trì xuyên suốt quá trình sử dụng, chứ không chỉ gói gọn trong thời điểm bắt đầu áp dụng.
Mặc dù vậy, phần lớn các chỉ số đo lường về kế hoạch hóa gia đình hiện nay vẫn chỉ phản ánh một thời điểm nhất định: ai đang sử dụng biện pháp tránh thai, ai có nhu cầu chưa được đáp ứng và những phương pháp nào đang có sẵn. Những chỉ số này vẫn rất cần thiết, nhưng chúng chưa cho thấy đầy đủ bức tranh về những gì diễn ra sau đó.
Các nghiên cứu từ Viện William H. Gates Sr. – phần lớn sử dụng dữ liệu theo thời gian (dữ liệu dọc) từ chương trình Performance Monitoring for Action (PMA) – cho thấy những biến động đáng kể bên dưới mức tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai có vẻ ổn định. Sở thích về phương pháp tránh thai thay đổi. Phụ nữ ngừng sử dụng vì nhiều lý do: một số người nhanh chóng chuyển sang phương pháp khác, trong khi những người khác – dù vẫn muốn tránh thai – lại ngừng sử dụng hoàn toàn. Các tác dụng phụ, sự không hài lòng với dịch vụ chăm sóc, hay khó khăn trong việc tháo bỏ hoặc tiếp cận phương pháp mới đều có thể ảnh hưởng đến các quyết định này.
Một sự khác biệt quan trọng cần lưu ý là giữa việc ngừng một phương pháp và việc mất đi sự bảo vệ tránh thai. Tỷ lệ ngừng sử dụng cao có thể bị coi là dấu hiệu của hiệu quả kém, nhưng việc ngừng một phương pháp không hẳn là vấn đề tiêu cực. Mọi người cần có quyền ngừng sử dụng phương pháp không còn phù hợp với mình. Câu hỏi quan trọng hơn là điều gì xảy ra sau khi họ ngừng sử dụng. Nếu một người vẫn muốn tránh thai, liệu họ có thể dễ dàng chuyển sang một phương pháp phù hợp khác không? Hay việc ngừng một phương pháp đồng nghĩa với việc mất hoàn toàn sự bảo vệ tránh thai?
Khả năng này trở nên đặc biệt quan trọng khi việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc bị gián đoạn. Đại dịch COVID-19 đã tạo ra một phép thử thực tế đầy cam go. Dịch vụ y tế bị gián đoạn ở nhiều nơi, nhưng dữ liệu theo thời gian của PMA không cho thấy sự sụt giảm mạnh trong việc sử dụng biện pháp tránh thai như người ta có thể dự đoán chỉ dựa trên tình trạng gián đoạn dịch vụ. Một lý do là sự bảo vệ tránh thai không phụ thuộc vào một điểm cung cấp dịch vụ duy nhất. Một số người đã sử dụng các phương pháp tác dụng kéo dài. Những người khác có sẵn nguồn cung tại nhà, mua thuốc tránh thai từ hiệu thuốc hoặc các nguồn tại cộng đồng, thay đổi nơi tìm kiếm dịch vụ, hoặc sử dụng các phương pháp mà họ có thể tự thực hiện.
Tổng hợp lại, những hướng đi khác nhau này cho thấy một mục tiêu rộng lớn hơn: đảm bảo mọi người có thể tiếp tục thực hiện các mục tiêu sinh sản của mình, với sự linh hoạt để ngừng, chuyển đổi hoặc thay đổi phương án khi nhu cầu của họ thay đổi. Điều này đồng nghĩa với việc xây dựng các hệ thống cung cấp biện pháp tránh thai với nhiều phương thức khả thi: phòng khám, nhà thuốc, phân phối tại cộng đồng, y tế từ xa, cấp phát dự phòng và tự quản lý, đồng thời đảm bảo khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chuyên môn một cách dễ dàng khi cần thiết.
Điều này cũng đòi hỏi chúng ta phải xem xét lại cách thức đo lường. Các chỉ số tiêu chuẩn hiện nay cung cấp nhiều thông tin về việc sử dụng biện pháp tránh thai tại một thời điểm nhất định, nhưng lại ít phản ánh được liệu người dân có thể thực hiện các quyết định về sinh sản của mình hay không khi nhu cầu và hoàn cảnh của họ thay đổi.
Các nghiên cứu theo thời gian (nghiên cứu dọc) giúp làm rõ khoảng trống này. Dữ liệu về việc sử dụng hiện tại không cho biết nhiều về việc ai sẽ ngừng sử dụng sau đó, ai sẽ chuyển đổi phương pháp, liệu việc chuyển đổi có diễn ra kịp thời hay không, hoặc liệu một người vẫn muốn tránh thai có gặp phải tình trạng gián đoạn bảo vệ hay không. Tương tự, việc tiếp nhận một phương pháp ưa thích tại một thời điểm không đảm bảo rằng phương pháp đó sẽ tiếp tục phù hợp khi sở thích và hoàn cảnh của người dùng thay đổi.
Vì việc tránh thai là một quá trình biến đổi linh hoạt, các thước đo của chúng ta cần phản ánh nhiều khía cạnh hơn là chỉ trạng thái sử dụng tại một thời điểm. Các chỉ số cần cho thấy liệu người dân có thể tiếp cận phương pháp phù hợp, duy trì sử dụng khi có nhu cầu, ngừng hoặc chuyển đổi phương pháp khi cần thiết, cũng như luân chuyển giữa các nguồn cung cấp dịch vụ khác nhau mà vẫn đảm bảo theo đuổi được các mục tiêu sinh sản của mình hay không.
Do đó, bước tiếp theo không chỉ đơn thuần là đo lường độ bao phủ của các biện pháp tránh thai, mà còn là tìm hiểu xem liệu các hệ thống cung cấp dịch vụ có khả năng thích ứng cùng với người dân theo thời gian hay không.
Hãy cùng làm rõ ý nghĩa của điều này trong dịp kỷ niệm Ngày Tránh thai Thế giới. Đó là việc xây dựng các hệ thống cung cấp biện pháp tránh thai với nhiều phương thức khả thi: phòng khám, nhà thuốc, phân phối tại cộng đồng, y tế từ xa, cấp phát dự phòng và tự quản lý, đồng thời đảm bảo khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chuyên môn một cách dễ dàng khi cần thiết.
THIỆN HUY
Nguồn: https://gatesinstitute.org
