Ngày 05/01/2026, tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước đã tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 13 luật vừa được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10. Trong đó, Luật Dân số được đánh giá là một trong những văn bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu sự chuyển đổi căn bản từ tư duy “kế hoạch hóa gia đình” sang cách tiếp cận toàn diện hơn: dân số và phát triển bền vững.
Quang cảnh buổi họp báo.
Bước ngoặt trong công tác dân số thời kỳ mới
Luật Dân số ra đời trong bối cảnh Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức mang tính dài hạn như: già hóa dân số diễn ra nhanh, mức sinh chênh lệch rõ rệt giữa các vùng miền, cùng tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến cơ cấu dân số mà còn tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế, thị trường lao động và hệ thống an sinh xã hội trong tương lai.
Theo các chuyên gia, Luật Dân số đã thay đổi trọng tâm chính sách: từ kiểm soát số lượng sang nâng cao chất lượng dân số, phát huy hiệu quả cơ cấu dân số vàng và chủ động thích ứng với già hóa dân số. Đây được xem là “kim chỉ nam” quan trọng nhằm gắn kết chặt chẽ giữa quy mô, cơ cấu dân số với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội bền vững của đất nước.
Chính sách đột phá: Ưu tiên nhà ở xã hội cho gia đình sinh đủ hai con
Một trong những nội dung mới nổi bật và nhận được sự quan tâm lớn của dư luận là chính sách khuyến khích sinh đủ hai con, đặc biệt tại các khu vực có mức sinh thấp.
Theo quy định của Luật, các gia đình có từ hai con trở lên sẽ được ưu tiên khi mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Đây được coi là giải pháp mang tính thực chất, trực tiếp tháo gỡ áp lực kinh tế – đặc biệt là vấn đề nhà ở – vốn đang là rào cản lớn đối với quyết định kết hôn và sinh con của nhiều cặp vợ chồng trẻ hiện nay.
Không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo chỗ ở, chính sách này còn thể hiện rõ thông điệp đồng hành của Nhà nước: khuyến khích người trẻ an tâm lập gia đình, sinh đủ hai con, qua đó duy trì mức sinh thay thế và ổn định cơ cấu dân số trong dài hạn.
Khẩn trương hoàn thiện hướng dẫn thực hiện
Để Luật sớm đi vào cuộc sống, Bộ Y tế cùng các bộ, ngành liên quan đang khẩn trương xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành. Theo yêu cầu của Chính phủ, việc ban hành đầy đủ nghị định, thông tư hướng dẫn – đặc biệt là các nội dung liên quan đến chính sách nhà ở xã hội – phải hoàn tất trước ngày 15/5.
Việc triển khai kịp thời các hướng dẫn này sẽ giúp người dân, nhất là các cặp vợ chồng trẻ, nhanh chóng tiếp cận và thụ hưởng những chính sách nhân văn, thiết thực của Nhà nước; đồng thời khẳng định quyết tâm giải bài toán dân số bằng các công cụ kinh tế và phúc lợi xã hội cụ thể, hiệu quả.
Tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển bền vững
Luật Dân số không chỉ là câu chuyện về sinh con, mà là một chiến lược tổng thể hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi gia đình và sự phát triển bền vững của quốc gia. Công tác dân số trong giai đoạn mới đòi hỏi sự phối hợp liên ngành, liên cấp, không còn là nhiệm vụ riêng của ngành y tế.
Trong thời gian tới, Bộ Y tế (Cục Dân số) sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương để triển khai sâu rộng nội dung của Luật, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận thông tin đầy đủ và thụ hưởng các chính sách ưu đãi theo đúng quy định của pháp luật.
Một số hình ảnh tại buổi họp báo:
THẾ LỮ
