Chiến dịch Ngày Tránh thai Thế giới năm nay kêu gọi tinh thần “Phá bỏ rào cản, tự tin lựa chọn”. Tuy nhiên, đối với hàng triệu người trên khắp châu Âu và các khu vực khác, lời hứa này vẫn chưa được thực hiện.
Trên toàn cầu, số lượng phụ nữ sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại đã tăng gần gấp đôi kể từ năm 1990, đạt mức 874 triệu người vào năm 2021. Dù vậy, vẫn còn 164 triệu phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có nhu cầu kế hoạch hóa gia đình chưa được đáp ứng — một khoảng trống tập trung ở nhóm thanh thiếu niên, phụ nữ chưa kết hôn, người di cư và những người sống ở vùng nông thôn hoặc có thu nhập thấp. Tránh thai là một trong những biện pháp can thiệp hiệu quả nhất về mặt chi phí trong lĩnh vực y tế công cộng: nó giúp cứu sống tính mạng, ngăn ngừa phá thai không an toàn và cho phép mọi người tự do quyết định việc có con hay không, thời điểm sinh con và sinh con với ai. Việc ngăn cản quyền tiếp cận không phải là một hành động vô hại hay trung lập — đó là sự vi phạm các quyền cơ bản.
Báo cáo “Bản đồ Chính sách Tránh thai năm 2026” (Contraception Policy Atlas 2026), do Diễn đàn Nghị viện Châu Âu về Quyền Tình dục và Sinh sản công bố và bao gồm 47 quốc gia, đã cho thấy sự chênh lệch lớn trong thực trạng này. Trong khi Pháp (97,9%), Vương quốc Anh (95,8%) và Bồ Đào Nha (93,8%) dẫn đầu về phạm vi bao phủ chính sách, thì các quốc gia như Slovakia (32,2%), Hungary (36,9%), Nga (37,8%) và Thổ Nhĩ Kỳ (37,5%) lại nằm ở cuối bảng xếp hạng.
* Chỉ 21 trong số 47 quốc gia được khảo sát có chính sách chi trả cho các biện pháp tránh thai — bao gồm cả các biện pháp có tác dụng kéo dài và có thể đảo ngược — thông qua hệ thống y tế quốc gia, và chỉ 12 quốc gia mở rộng phạm vi chi trả này cho thanh niên đến 25 tuổi.
* Chỉ có 8 quốc gia cung cấp thuốc tránh thai khẩn cấp miễn phí, trong khi Hungary và Ba Lan vẫn yêu cầu phải có đơn thuốc mới được sử dụng loại thuốc này.
* Tám quốc gia vẫn yêu cầu phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc bên thứ ba trước khi trẻ vị thành niên có thể tiếp cận các biện pháp tránh thai, và chỉ 11 quốc gia cho phép mua thuốc tránh thai nội tiết tại hiệu thuốc mà không cần đơn thuốc.
* Các biện pháp tránh thai sau sinh — một thời điểm then chốt để ngăn ngừa tình trạng mang thai ngoài ý muốn và mang thai quá gần nhau — hiện chỉ được đưa vào hướng dẫn quốc gia tại 19 quốc gia và được cung cấp khi sản phụ xuất viện tại vỏn vẹn 14 quốc gia.
Đây không phải là những thiếu sót về mặt kỹ thuật. Đó là những lựa chọn về chính sách và chúng mang lại những hệ quả nhất định: ảnh hưởng đến quyền tự quyết của cá nhân, bình đẳng giới, sức khỏe bà mẹ, cũng như dẫn đến hàng ngàn ca phá thai không an toàn và mang thai ngoài ý muốn khi quyền tiếp cận bị hạn chế thay vì được đảm bảo.
Như đã được khẳng định lại trong Văn bản Lập trường của ESCRH về Sức khỏe và Quyền Tình dục & Sinh sản (Belgrade, 2026), Hiệp hội Châu Âu về Tránh thai và Sức khỏe Sinh sản (ESCRH) kêu gọi các chính phủ nhanh chóng khắc phục những thiếu sót này: đưa đầy đủ các phương pháp tránh thai hiện đại — bao gồm các biện pháp tránh thai tác dụng kéo dài (LARC) và thuốc tránh thai khẩn cấp — vào hệ thống y tế công cộng và danh mục thuốc thiết yếu; loại bỏ các rào cản về đơn thuốc và yêu cầu sự đồng ý của bên thứ ba; đảm bảo cung cấp biện pháp tránh thai sau sinh khi sản phụ xuất viện; đồng thời đảm bảo dịch vụ tư vấn dễ tiếp cận và không phán xét dành cho tất cả mọi người, bất kể độ tuổi, thu nhập, tình trạng di cư hay nơi sinh sống tại Châu Âu.
“Phá bỏ rào cản, tự tin lựa chọn” không nên chỉ là khẩu hiệu dành riêng cho một nhóm thiểu số có đặc quyền. Nhân Ngày Tránh thai Thế giới, ESCRH tái khẳng định lời kêu gọi về các chính sách dựa trên bằng chứng, sự đầu tư bền vững và ý chí chính trị để biến quyền tiếp cận các biện pháp tránh thai thành hiện thực cho tất cả mọi người.
THIỆN HUY
Nguồn: https://escrh.eu
