Trong hai ngày 30/9 – 01/10/2025, tại tỉnh Tây Ninh, Cục Dân số (Bộ Y tế) đã tổ chức lớp tập huấn về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS). Hoạt động nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ dân số, đồng thời khẳng định quyết tâm chung trong việc đưa tỷ số giới tính khi sinh dần trở lại mức cân bằng tự nhiên. Lớp tập huấn có sự tham gia của lãnh đạo, cán bộ phụ trách đề án dân số các tỉnh/thành phố khu vực Miền Bắc -Miền Nam: Ninh Bình, Lâm Đồng, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh, đại diện các bệnh viện đa khoa, sản – nhi và các đơn vị liên quan, các cán bộ phụ trách công tác MCBGTKS ở một số xã, phường của Tây Ninh.
Những kết quả đáng ghi nhận và thách thức phía trước
Phát biểu chỉ đạo tại lớp tập huấn, Cục trưởng Lê Thanh Dũng nhấn mạnh những kết quả đạt được sau gần một thập kỷ triển khai Đề án 468 của Thủ tướng Chính phủ. Giai đoạn 2016–2024, tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh (TSGTKS) đã được khống chế, từ mức 112,2 bé trai/100 bé gái năm 2016 giảm còn 111,4 bé trai/100 bé gái vào năm 2024. Riêng trong năm 2024, chỉ tiêu đã được hoàn thành với mức giảm 0,4 điểm phần trăm so với năm 2023.
Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ rõ TSGTKS hiện vẫn ở mức cao và chưa ổn định, con đường phía trước còn nhiều thách thức. Để giải quyết vấn đề, Cục Dân số đã phân vùng các tỉnh, thành phố thành 3 nhóm theo mức độ nghiêm trọng (theo 64 tỉnh/thành phố): Nhóm 1: 21 tỉnh/thành phố có TSGTKS rất cao (trên 112/100 bé trai/100 bé gái); Nhóm 2: 18 tỉnh có TSGTKS cao (109–112/100 bé trai/100 bé gái); Nhóm 3: 24 tỉnh duy trì TSGTKS dưới 109/100 bé trai/100 bé gái.
Ông Lê Thanh Dũng – Cục trưởng Cục Dân số phát biểu khai mạc
Cục trưởng nhấn mạnh, việc phân vùng các địa phương theo mức độ mất cân bằng giới tính khi sinh là một giải pháp mang tính đột phá. Cách làm này giúp xây dựng và triển khai các hoạt động truyền thông, giáo dục và can thiệp phù hợp với đặc thù từng tỉnh, thành phố. Mục tiêu hướng tới là thực hiện tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW, đưa tỷ số giới tính khi sinh xuống dưới 109 bé trai/100 bé gái vào năm 2030.
Các đại biểu tham dự lớp tập huấn chụp ảnh lưu niệm
Sự đồng lòng và quyết tâm từ trung ương đến địa phương
Phát biểu chào mừng khai mạc lớp tập huấn, ông Huỳnh Trần Công Hiền, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Tây Ninh bày tỏ niềm vinh dự khi địa phương được Cục Dân số lựa chọn là nơi tổ chức tập huấn. Ông khẳng định: “Công tác kiểm soát MCBGTKS không chỉ là nhiệm vụ của ngành dân số mà còn là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Tây Ninh nói riêng và các địa phương nói chung cam kết sẽ đồng hành, triển khai hiệu quả các hoạt động truyền thông, vận động thay đổi hành vi, cũng như các giải pháp chuyên môn để góp phần đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên.”
Tại lớp tập huấn, nhiều chuyên đề đã được trình bày, cụ thể: (1) GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) với chuyên đề “Mô hình lồng ghép kiểm soát MCBGTKS vào hương ước của thôn, tổ dân phố”. (2) TS. Nguyễn Thị Kim Liên, Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Trung ương trình bày chuyên đề “Phát hiện và kinh nghiệm trong quá trình triển khai các can thiệp giảm thiểu MCBGTKS giai đoạn 2016-2025”. (3) Bà Nguyễn Thị Kim Chi, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam trình bày chuyên đề “Lồng ghép nội dung kiểm soát MCBGTKS, giới và bình đẳng giới vào chương trình giáo dục trung học phổ thông”.
Chia sẻ của học viên tại lớp tập huấn
Lớp tập huấn không chỉ là cơ hội cập nhật kiến thức, mà còn là diễn đàn để các đại biểu cùng nhau trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, thảo luận những khó khăn, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp can thiệp sáng tạo. Không khí làm việc diễn ra sôi nổi, phản ánh tinh thần trách nhiệm và sự quyết tâm cao của các đại biểu đối với công tác dân số. Một đại biểu tham gia cho biết: “Lớp tập huấn là cơ hội quý báu để chúng tôi hiểu sâu hơn về gốc rễ của vấn đề, đồng thời được trang bị các công cụ, giải pháp thiết thực để áp dụng tại địa phương. Đây không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là trách nhiệm đối với thế hệ tương lai.”
Sự đồng hành của các chuyên gia cùng những ý kiến đóng góp thẳng thắn đã giúp chương trình trở nên thiết thực và hiệu quả hơn. Lớp tập huấn không chỉ trang bị kiến thức, kỹ năng chuyên môn mà còn khơi dậy tinh thần trách nhiệm, tiếp thêm động lực cho đội ngũ cán bộ y tế – dân số kiên trì trong công tác kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh. Đây được coi là bước đi quan trọng, góp phần xây dựng cơ cấu dân số hợp lý, hướng tới một xã hội công bằng, tiến bộ và phát triển bền vững.
ĐINH HIỀN
