Công tác dân số luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân. Sau phần trình bày Tờ trình, các đại biểu Quốc hội đều đồng tình và nhấn mạnh tới tính cấp bách của việc ban hành Luật, ở nội dung già hóa dân số cần bổ sung nhiều chính sách để thích nghi với vấn đề này. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hoá dân số với tốc độ nhanh, việc xây dựng và ban hành Luật Dân số trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của thực tiễn, mà còn là bước đi chiến lược để đất nước chủ động thích ứng, phát huy tiềm năng con người và hướng tới phát triển bền vững.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình dự án Luật Dân số
Theo số liệu của Cục Thống kê, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hoá dân số từ năm 2011, khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đạt trên 10% tổng dân số. Dự báo đến năm 2036, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia có dân số già, với khoảng 21 triệu người cao tuổi, chiếm gần 20% dân số. Tốc độ già hoá nhanh đặt ra nhiều vấn đề lớn đối với phát triển đất nước: lực lượng lao động bị thu hẹp, tỷ lệ phụ thuộc gia tăng, nhu cầu chăm sóc sức khoẻ và an sinh xã hội ngày càng lớn. Nếu không có chính sách kịp thời, Việt Nam có thể đối diện với nguy cơ “chưa giàu đã già”, ảnh hưởng đến chất lượng tăng trưởng và sự ổn định xã hội trong tương lai.
Trong suốt hơn sáu thập kỷ qua, chính sách dân số của Việt Nam tập trung vào mục tiêu giảm sinh và kiểm soát quy mô dân số, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, trọng tâm công tác dân số cần chuyển từ “kế hoạch hoá gia đình” sang “dân số và phát triển”, lấy con người làm trung tâm của mọi chính sách. Dự thảo Luật Dân số được xây dựng trên quan điểm đó – nhằm bao quát các nội dung về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.
Luật Dân số không chỉ hướng tới việc ổn định quy mô dân số, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hoá dân số. Theo đó, các nhóm giải pháp thích ứng với già hóa dân số được đưa ra trong dự thảo gồm:
+ Biện pháp thích ứng với già hóa dân số.
+ Chủ động chuẩn bị cho tuổi già.
+ Hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi.
+ Phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi.
+ Cung cấp, xử lý thông tin, thông báo, tố giác hành vi xâm phạm, cản trở người cao tuổi thực hiện các quyền hợp pháp.
Việc xây dựng Luật Dân số còn mang ý nghĩa thể chế hóa quan điểm của Đảng và Nhà nước về dân số là yếu tố trung tâm của phát triển, bảo đảm mọi người dân đều được sống khỏe mạnh, học tập, lao động và cống hiến trong môi trường xã hội an toàn, bình đẳng, thân thiện với mọi lứa tuổi.
Các đại biểu tại phiên họp.
Già hoá dân số là xu thế tất yếu của sự phát triển, là kết quả của tiến bộ y học và nâng cao chất lượng cuộc sống. Vấn đề quan trọng là xã hội cần thích ứng chủ động, biến thách thức thành cơ hội, để người cao tuổi không chỉ sống lâu mà còn sống khỏe, sống có ích, sống hạnh phúc. Việc xây dựng và ban hành Luật Dân số chính là bước đi chiến lược, tạo hành lang pháp lý vững chắc để Việt Nam chủ động thích ứng với già hoá dân số, tận dụng lợi thế của giai đoạn dân số vàng, hướng tới một xã hội phát triển bao trùm, công bằng và bền vững.
LÊ ÂN
